Page 134 - แผนปฏิบัติราชการ 2568
P. 134
- ๑๑๑ -
โครงการ พัฒนาระบบบริการทันตกรรมไร้รอยต่อ
ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕68
๑. หลักการและเหตุผล
แม้ว่าประชาชนไทยจะได้รับสิทธิจากระบบหลักประกันสุขภาพภาครัฐที่ครอบคลุมการรับบริการ
ทันตกรรมทั้งการส่งเสริม ป้องกัน รักษา และฟื้นฟู แต่ข้อมูลจากการสำรวจอนามัยและสวัสดิการโดยสำนักงาน
สถิติแห่งชาติพบว่าการเข้าถึงบริการทันตกรรมในปี 2566 ยังคงมีระดับต่ำเพียงร้อยละ 10.2 โดยเหตุผลสำคัญ
ของการไม่เข้ารับบริการทันตกรรมในภาพรวมประชากร คือ การไม่มีเวลาไปรับบริการและคิวยาว นอกจากนี้
ในกลุ่มผู้มีรายได้น้อยยังพบว่าอุปสรรคที่ทำให้ไม่ไปรับบริการทันตกรรมคือการไม่มีคนพาไปรับบริการ
การเดินทางไม่สะดวก/บ้านไกล และไม่มีเงินค่าเดินทาง ซึ่งปัญหาเหล่านี้จะมากขึ้นในสังคมสูงอายุ
เมื่อวิเคราะห์สาเหตุที่เป็นองค์ประกอบในการทำให้เกิดปัญหาข้างต้น พบว่า ส่วนหนึ่งเกิดจาก
ความไม่พอเพียงในด้านทรัพยากรสำหรับจัดบริการ โดยเฉพาะยูนิตทันตกรรมและผู้ช่วยทันตแพทย์ ข้อมูลจาก
การสำรวจทรัพยากรระบบสุขภาพช่องปาก โดยกองบริหารการสาธารณสุขพบความไม่สมดุลของทรัพยากร
ในการจัดบริการทันตกรรมของหน่วยบริการสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งมีลักษณะปัญหา
ที่แตกต่างกันทั้งระหว่างระดับโรงพยาบาลและระหว่างเขตสุขภาพ อาทิ โรงพยาบาลระดับ M1 มีปัญหายูนิต
ทันตกรรมน้อยกว่าทันตแพทย์ในสัดส่วนมากที่สุด โรงพยาบาลระดับ A มีปัญหาผู้ช่วยทันตแพทย์น้อยกว่า
ทันตแพทย์ในสัดส่วนมากที่สุด ขณะที่ โรงพยาบาลระดับ F3 มียูนิตทันตกรรมและผู้ช่วยทันตแพทย์มากกว่า
ทันตแพทย์ในสัดส่วนมากที่สุด เป็นต้น
นอกจากนี้การบริหารจัดการศักยภาพบริการของหน่วยบริการแต่ละระดับ เพื่อให้เกิดการใช้ทรัพยากร
ร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพในเครือข่ายบริการระดับจังหวัดละเขตสุขภาพก็ยังเป็นส่วนที่ต้องการพัฒนา
โดยเมื่อวิเคราะห์สาเหตุของปัญหา “คิวยาว” โดยเฉพาะคิวงานทันตกรรมเฉพาะทาง พบว่าเกิดจากภาวะ
คอขวดของการเข้าถึงบริการทันตกรรมเฉพาะทาง ซึ่งมาจาก 2 สาเหตุ ได้แก่ 1. โรงพยาบาลชุมชนมีศักยภาพ
บริการทันตกรรมเฉพาะทางไม่เพียงพอรองรับประชาชนในอำเภอที่ตั้งของโรงพยาบาล ทำให้ต้องส่งต่อผู้ป่วย
ไปรับบริการทันตกรรมเฉพาะทางที่ รพศ./ รพท. และ 2. รพศ./รพท. ก็มีศักยภาพบริการทันตกรรมปฐมภูมิ
ไม่เพียงพอรองรับประชาชนในอำเภอที่ตั้งของโรงพยาบาล ไม่สามารถจัดการระบบทันตกรรมปฐมภูมิ
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ไม่สามารถสกัดกั้นการลุกลามของโรคทางทันตกรรมได้ ทำให้ความต้องการ
ทันตกรรมปฐมภูมิกลายผลเป็นความต้องการทันตกรรมเฉพาะทางในที่สุด
จากปัญหาที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ กระทรวงสาธารณสุขจึงมีนโยบายโรงพยาบาลทันตกรรมขึ้นนั้นตั้งแต่
ปีงบประมาณ พ.ศ.2566 โดยมุ่งหวังให้เกิดการพัฒนาระบบทันตกรรมที่เป็นการดูแลสุขภาพช่องปากแบบ
ไร้รอยต่อ ภายใต้แนวคิด “One Province One Dental Hospital” เชื่อมโยงบริการตั้งแต่ระดับปฐมภูมิ
ถึงความเชี่ยวชาญระดับสูง เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการทันตกรรมอย่างเป็นธรรม ลดคิว ลดรอคอย ลดภาระโรค
๒. วัตถุประสงค์
2.1 เพื่อพัฒนาศักยภาพของโรงพยาบาลศูนย์ในการจัดการฝึกอบรมทันตแพทย์
2.2 เพื่อพัฒนาศักยภาพโรงพยาบาลทุกระดับในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ในการ
จัดบริการงานรักษาคลองรากฟันหลังในเคสที่ไม่ยุ่งยากซับซ้อน และ/หรือ งานทันตกรรมผู้สูงอายุและกลุ่ม
ผู้มีความต้องการพิเศษ
2.3 เพื่อพัฒนาระบบการปรึกษาและส่งต่อทางทันตกรรมของเครือข่ายบริการระดับจังหวัด
2.4 เพื่อพัฒนา...
