Page 564 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025
P. 564
L26
ผลของการทับหม้อเกลือต่อระดับยอดมดลูกในหญิงหลังคลอดปกติ
ที่เข้ารับบริการในคลินิกการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
โรงพยาบาลโพนทอง สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด
นางสาวพิชญา ธิมาชัย นางสาวศิริลักษณ์ ทัพสุริย์ และนางสาวธัญทรัพย์ พันธุ์โพธิ์
โรงพยาบาลโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด เขตสุขภาพที่ 7
ประเภท วิชาการ
ความสำคัญของปัญหาวิจัย
ในหญิงหลังคลอดระดับยอดมดลูกถือเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญในการประเมินการหดรัดตัวและการฟื้นฟู
ของมดลูกเพื่อกลับเข้าสู่สภาพปกติ ซึ่งโดยปกติแล้วยอดมดลูกจะลดระดับลงประมาณ 1 เซนติเมตรต่อวัน
และกลับเข้าสู่ภาวะปกติภายใน 6 สัปดาห์หลังคลอด (Cunningham et al., 2018) หากกระบวนการหดรัดตัว
ของมดลูกล่าช้า อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการตกเลือดหลังคลอดและการติดเชื้อในโพรงมดลูกได้ (Goldenberg &
McClure, 2017) ดังนั้น การส่งเสริมให้มดลูกหดรัดตัวอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ จึงเป็นประเด็นสำคัญ
ในการดูแลสุขภาพมารดาหลังคลอดอย่างเหมาะสมและปลอดภัย
การทับหม้อเกลือ เป็นวิธีการฟื้นฟูสุขภาพมารดาหลังคลอดที่สืบทอดมาแต่โบราณในศาสตร์การแพทย์
แผนไทย มีหลักการสำคัญ คือ การใช้ความร้อนจากหม้อเกลือซึ่งห่อด้วยสมุนไพรและผ้าหนาวางบนหน้าท้อง
เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ลดการอักเสบ และช่วยให้มดลูกหดตัวได้ดีขึ้น (กรมการแพทย์แผนไทยและ
การแพทย์ทางเลือก, 2565) การประคบร้อนด้วยหม้อเกลือนั้นยังส่งผลให้เกิดการขยายตัวของหลอดเลือด
เพิ่มการส่งผ่านออกซิเจนและสารอาหารไปยังเนื้อเยื่อที่บาดเจ็บ ช่วยเร่งกระบวนการซ่อมแซมและฟื้นฟูร่างกาย
ของมารดาหลังคลอด (Chunthasart, 2022)
จากการศึกษาที่ผ่านมา พบว่า การใช้ความร้อนและการประคบสมุนไพรมีผลดีต่อการลดอาการ
ปวดเมื่อย ฟื้นฟูมดลูก และลดการติดเชื้อหลังคลอด เช่น การศึกษาของ Songtham (2021) ซึ่งพบว่าการประคบ
สมุนไพรอุ่นมีผลลดระยะเวลาการหดตัวของมดลูกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้การศึกษาในหญิงหลังคลอด
ที่ใช้การทับหม้อเกลือ ร่วมกับการดูแลตามมาตรฐาน พบว่า มีการลดระดับยอดมดลูกได้เร็วกว่ากลุ่มที่ได้รับ
การดูแลตามมาตรฐานเพียงอย่างเดียว อย่างไรก็ตามงานวิจัยเฉพาะเจาะจงเกี่ยวกับผลของการทับหม้อเกลือ
ต่อระดับยอดมดลูกยังมีจำกัด และมีความแตกต่างกันในแง่ของรูปแบบการศึกษาและระยะเวลาการติดตามผล
ด้วยเหตุนี้ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการวิจัยเชิงกึ่งทดลองเพื่อศึกษาผลของการทับหม้อเกลือ
ต่อระดับยอดมดลูกในหญิงหลังคลอดปกติอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะในบริบทของโรงพยาบาลชุมชน เช่น
โรงพยาบาลโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงประจักษ์ที่สามารถนำไปพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพ
มารดาหลังคลอดได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับวิถีชีวิตและวัฒนธรรมไทย นอกจากนี้ ยังเป็น
การสนับสนุนการแพทย์แผนไทยให้มีบทบาทในการดูแลสุขภาพอย่างเป็นระบบในภาคบริการสุขภาพของประเทศ
วัตถุประสงค์การศึกษา
เพื่อเปรียบเทียบระดับยอดมดลูกในหญิงหลังคลอดปกติก่อนและหลังการทับหม้อเกลือที่เข้ารับบริการ
ในคลินิกการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก โรงพยาบาลโพนทอง สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด
