Page 341 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025
P. 341
G25
วัตถุประสงค์การศึกษา
1. เพื่อศึกษาบทบาทและกลไกการทำงานของ อสม. ในการส่งเสริมและพัฒนาสถานีรักษ์สุขภาพ
2. เพื่อพัฒนาแนวทางหรือรูปแบบต้นแบบของการดำเนินงานสถานีรักษ์สุขภาพที่ยั่งยืนโดยใช้
อสม. เป็นกลไกหลัก
วิธีการศึกษา
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยมีขั้นตอนการดำเนินการศึกษา
แบ่งอออกเป็น 4 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 ขั้นวางแผน (Planning) 1) ศึกษาสถานการณ์ วิเคราะห์รูปแบบ
การดำเนินงานเดิมของ ศสมช. ทั้ง 8 แห่ง กระบวนการทำงาน ปัญหาอุปสรรค เกี่ยวกับการดำเนินงาน
โดยพิจารณาจุดแข็ง จุดอ่อน 2)ประชุมระดมสมองผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการดำเนินงาน เพื่อคืนข้อมูล และ
ร่วมพัฒนารูปแบบแนวทางการดำเนินงาน ยกระดับ ศสมช. สู่ สถานีรักษ์สุขภาพร่วมกัน และ กำหนดบทบาท
หน้าที่ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ระยะที่ 2 ขั้นลงมือปฏิบัติ (Action) 1) พัฒนาสมรรถนะบุคลากร อสม. ให้มีความ
เชี่ยวชาญในด้านการคัดกรองสุขภาพเบื้องต้น การส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรคและขับเคลื่อนกิจกรรมสุขภาพใน
ชุมชนโดยสำนักงานสาธารณสุขอำเภอกุสุมาลย์ร่วมกับเครือข่ายบริการสุขภาพระดับอำเภอ
2) กำหนดพื้นที่ดำเนินงานโดยเลือกพื้นที่เป้าหมาย นำร่อง 8 แห่ง ครอบคลุมเครือข่ายบริการสุขภาพระดับ
อำเภอเพื่อนำร่องการพัฒนาสถานีรักษ์สุขภาพ (Health Station) และรูปแบบการดำเนินงานโดยร่วมพัฒนาทั้ง
ด้านโครงสร้าง สถานที่ อุปกรณ์ เครื่องมือ ตารางการปฏิบัติงาน ช่องทางการสื่อสารกับพี่เลี้ยง
3) ดำเนินการตามรูปแบบการดำเนินงาน/กิจกรรมที่ร่วมกันพัฒนา พร้อมติดตามผลการดำเนินการ ระยะที่ 3
ขั้นสังเกตผล ติตตามการดำเนินงาน หนุนเสริมและประเมินผลการดำเนินงาน พร้อมจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้
การดำเนินงานในพื้นที่นำร่อง 8 แห่ง ระยะที่ 4 ขั้นสะท้อนผล สรุปผลการดำเนินงาน นำปัญหา/อุปสรรคมา
ทบทวนและปรับปรุงการดำเนินงาน ถอดบทเรียนหาปัจจัยความสำเร็จ โดยใช้กระบวนการ AAR เพื่อให้ได้
แนวทางหรือรูปแบบที่เหมาะสม กลุ่มตัวอย่าง อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ที่ปฏิบัติงานใน
สถานีรักษ์สุขภาพ (Health Station) 8 แห่ง จำนวน 88 คน เจ้าหน้าที่สาธารณสุขประจำ รพ./รพ.สต. จำนวน
7 คน รวมทั้งสิ้น 95 คน และประชาชนในพื้นที่ตั้งของสถานีรักษ์สุขภาพ
ผลการศึกษา
พบว่า อสม. มีบทบาทสำคัญในด้านการป้องกันโรค ด้านการส่งเสริมสุขภาพ ด้านการรักษาพยาบาล
และด้านการฟื้นฟูสภาพ อยู่ในเกณฑ์มีผลการปฏิบัติงานอยู่ในระดับสูง โดยเฉพาะการทำหน้าที่เป็นสื่อกลาง
ระหว่างเจ้าหน้าที่กับประชาชน ถ่ายทอดความรู้ด้านสุขภาพ และจัดบริการสาธารณสุขพื้นฐาน เช่น การวัด
ความดัน ตรวจน้ำตาล และติดตามผู้ป่วย อสม.ยังจัดกิจกรรมเฝ้าระวังทางโภชนาการ การสร้างเสริมภูมิคุ้มกัน
โรค และป้องกันโรคระบาด ร่วมบริหารจัดการ วางแผนพัฒนาชุมชน ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการ
พัฒนาคุณภาพชีวิต ดูแลสิทธิด้านสุขภาพของประชาชนและประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ ส่วนการพัฒนา
สถานีรักษ์สุขภาพในชุมชน โดย อสม.มีส่วนร่วมในการขับคลื่อน “สถานีรักษ์สุขภาพ” เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่
การเข้าถึงบริการสุขภาพในชุมชน มีแนวทางในการพัฒนาดังนี้
