Page 261 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025

E34

Y-A-N-G-S-I Model : การพัฒนารูปแบบการจัดระบบบริการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติด

ระยะ Acute Care โดยการมีส่วนร่วมของสหวิชาชีพและภาคีเครือข่ายในชุมชน
อำเภอยางสีสุราช จังหวัดมหาสารคาม

นายดนัย บุญมี นางประครอง ประกิระนะ นางจันทร์เพ็ญ สว่างไธสง และคณะ
โรงพยาบาลยางสีสุราช จังหวัดมหาสารคาม เขตสุขภาพที่ 7

ประเภท วิชาการ

ความสำคัญของปัญหาวิจัย
ปัจจุบันมีเหตุสะเทือนขวัญและการก่อความรุนแรงที่เกิดขึ้นกับบุคคล ครอบครัวและสังคม ผู้ก่อเหตุ

ส่วนใหญ่เป็นบุคคลที่มีประวัติเป็นผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดที่เคยเข้ารับการรักษาบำบัดในโรงพยาบาลมาก่อน
เมื่อกลับไปอยู่ในครอบครัวหรือชุมชนแล้วมีปัญหาขาดยา ขาดผู้ดูแลมีประวัติใช้ยาและสารเสพติด ทำให้อาการ
กำเริบ มีพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรงทั้งต่อตนเองคนในครอบครัว ผู้อื่นหรือทรัพย์สิน กรมสุขภาพจิตจึงเห็น
ความสำคัญและกำหนดนโยบายการแก้ไขปัญหาความรุนแรง การดำเนินงานดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติด

ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรงหรือเรียกว่า ผู้ป่วย SMI-V มาอย่างต่อเนื่อง (กรมสุขภาพจิต, 2563)
โรงพยาบาลยางสีสุราช อำเภอยางสีสุราช ขนาด F2 พบว่ามีผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดที่มีพฤติกรรมเสี่ยง
(SMI-V) 3 ปีย้อนหลัง จำนวน 10 คน/13 ครั้ง, 15 คน/18 ครั้ง, และ 19 คน/25 ครั้ง พบว่า มีประวัติใช้
สารเสพติดจำนวน 35 ราย คิดเป็นร้อยละ 89.47 ของผู้ป่วยที่ออกเหตุทั้งหมด มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

และจากข้อมูล ปี 2566 - 2567 กลุ่มผู้ป่วยสีแดง 7, 15 คน กลุ่มสีส้ม 6, 10 คน กลุ่มสีเหลือง 9,10 คน
กลุ่มดังกว่ามีโอกาสเกิดอาการคลุ้มคลั่ง ควบคุมตนเองไม่ได้และมีความเสี่ยงสูงที่จะก่อความรุนแรง ต่อชีวิต
ทรัพย์สินของตนเองและผู้อื่น การดำเนินงานที่ผ่านมาพบปัญหาคือระบบประสานงานกับภาคีเครือข่ายชุมชน

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องแนวทางไม่ชัดเจนเป็นรูปธรรม การดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดฉุกเฉินมีความจำเป็น
อย่างยิ่งที่ต้องมีแนวทางการดูแลช่วยเหลือในภาวะเร่งด่วน จัดการดูแลเบื้องต้นเพื่อลดอาการรุนแรง อีกทั้ง
การเข้าระงับเหตุอย่างทันท่วงที รวมทั้งเตรียมความพร้อมด้านศักยภาพแพทย์ พยาบาลและสหวิชาชีพต่างๆ
ที่เกี่ยวข้อง การประเมินอาการเบื้องต้น การสื่อสาร การใช้ยาหรือผูกยึดให้สงบอาการรวมถึงการส่งต่อ
หน่วยบริการเฉพาะในกรณีที่เกินศักยภาพการรักษาเพื่อให้การดูแลมีคุณภาพตามมาตรฐานบริการจิตเวช

ฉุกเฉิน (กรมสุขภาพจิต, 2561)

วัตถุประสงค์การศึกษา
1. เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์และสภาพปัญหาการจัดระบบบริการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติดระยะ
Acute Care

2. เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดระบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติด ระยะ Acute Care
3. เพื่อประเมินผลรูปแบบการจัดระบบบริการ Y-A-N-G-S-I Model การดูแลผู้ป่วยจิตเวชและยาเสพติด
ระยะ Acute Care โดยการมีส่วนร่วมของสหวิชาชีพและภาคีเครือข่ายในชุมชน อำเภอยางสีสุราช จังหวัด
มหาสารคาม

วิธีการศึกษา

วิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ภายใต้กรอบแนวคิด V-Care : ระบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวช
และยาเสพติดที่มีพฤติกรรมเสี่ยง SMI-V ประกอบด้วย 2 ประการ เพื่อควบคุมป้องกันความรุนแรง คือ 1) การ