Page 570 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025

L32

ผลของการฟื้นฟูสมรรถภาพระยะกลางของผู้ป่วยในโรคหลอดเลือดสมอง
ที่พ้นระยะวิกฤตด้วยโปรแกรมการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยระยะกลาง

ร่วมกับการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชธาตุพนม

พทป.ศุภฤกษ์ บัวชุม และ พว.สุดาทิพย์ ซามาตย์
โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชธาตุพนม จังหวัด นครพนม เขตสุขภาพที่ 8

ประเภท วิชาการ

ความสำคัญของปัญหาวิจัย
กลุ่มโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เป็นภาวะที่สมองได้รับเลือดไปเลี้ยงไม่เพียงพอโดยมีสาเหตุมาจาก

หลอดเลือดอุดตันหรือหลอดเลือดสมองแตกส่งให้เซลล์สมองสูญเสียหน้าที่ส่งผลให้ผู้ป่วยแสดงอาการอัมพาต
บางส่วน มีปัญหาด้านการพูด ความเข้าใจ และความทรงจำซึ่งนับเป็นปัญหาสำคัญด้านสาธารณสุขโลก จากสถิติ
พบว่ามีผู้ป่วยมากถึง 101 ล้านคนเป็นผู้ป่วยรายใหม่ถึง 13.7 ล้านคนต่อปี เป็นเหตุของการเสียชีวิต อันดับ 2
ของโลก และเป็นสาเหตุอันดับที่ 3 ที่ทําให้เกิดความพิการ (WSO,2022) จากรายงานสถิติสาธารณสุขไทย

ในปี 2566 พบอุบัติการณ์การเกิดโรคมากถึง 330.72 ต่อแสนประชากร มีอัตราการเสียชีวิตร้อยละ 10.92
เป็นเหตุให้เกิดความพิการมากถึงร้อยละ 65 ส่วนใหญ่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป (สมศักดิ์ เทียมเท่า, 2566) ซึ่งปัจจุบัน
ระบบการดูแลผู้ป่วยที่มีความก้าวหน้าและทันสมัยส่งผลให้รักษาพยาบาลผู้ป่วยที่มีความซับซ้อนมีโอกาสรอดชีวิต

เพิ่มมากขึ้น แต่ยังมีอาการบางส่วนที่ต้องการได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพที่หลงเหลืออยู่จากอาการเจ็บป่วย ซึ่งหาก
พลาดโอกาสอาจเกิดผลเสียทางสุขภาพกลายเป็นผู้พิการที่มีภาวะพึ่งพิงได้ (อรทัย เขียวเจริญและคณะ, 2558)
กระทรวงสาธารณสุขได้กำหนดนโยบายให้โรงพยาบาลทุกแห่งต้องมีการพัฒนาระบบการบริการดูแลต่อเนื่อง
ในกลุ่มผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่มีอาการทางคลินิกที่ผ่านพ้นระยะวิกฤติและมีอาการคงที่ แต่ยังมีความผิดปกติ
ของร่างกายบางส่วนและมีข้อจํากัดในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันให้ได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์

ตามระบบการดูแลผู้ป่วยระยะกลาง (Intermediate care) (วรุตม์ เกตุสิริ, 2565) รวมถึงถูกกำหนดในแผนการ
พัฒนาระบบบริการสุขภาพในรูปแบบเครือข่ายบริการแบบไร้รอยต่อที่มีการเชื่อมโยงระดับปฐมภูมิ ทุติยภูมิ
ตติยภูมิ และศูนย์เชี่ยวชาญระดับสูงเข้าด้วยกัน โดยให้โรงพยาบาลทุกแห่งมีการจัดบริการรองรับการดูแลผู้ป่วย

ระยะกลางอย่างน้อยแห่งละ 2 เตียง (กองงานบริหารสาธารณสุข, 2560) และมีการจัดบริการในทุกระดับ
ของหน่วยบริการ ได้แก่ งานบริการผู้ป่วยนอก งานบริการผู้ป่วยใน และงานบริการในชุมชนอย่างต่อเนื่อง
จนครบ 6 เดือน เพื่อเพิ่มสมรรถนะร่างกายในการปฏิบัติกิจวัติประจำวัน ลดความพิการ รวมทั้งกลับสู่สังคมได้
อย่างเต็มศักยภาพ (วิราภรณ์ ณรงค์รา และมะลิวรรณ อังคณิตย์, 2565)
การดูแลผู้ป่วยระยะกลาง (intermediate care) เป็นรูปแบบการดูแลผู้ป่วยที่ตอบสนองต่อปัญหา

การเข้าถึงการดูแลฟื้นฟูสมรรถภาพ และเชื่อมรอยต่อระหว่างสถานบริการแต่ละระดับให้ผู้ป่วยที่ยังมีความบกพร่อง
ทางร่างกายบางส่วนและข้อจํากัดในการปฏิบัติกิจวัตรประจําวัน ได้รับการดูแลแบบบูรณาการโดยทีมสหวิชาชีพ
อย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 6 เดือนให้สามารถช่วยเหลือตนเอง กลับสู่สังคมได้เต็มศักยภาพ และลดการเข้าสู่การดูแล

ระยะยาว (เบญจพร สุธรรมชัย และ นภัส แก้ววิเชียร, 2561) จุดเน้นของการดูแลผู้ป่วยระยะกลางเบื้องต้น
กําหนดเป้าหมายไว้ 4 กลุ่มโรค ได้แก่ กลุ่มผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง, ภาวะบาดเจ็บสมอง, ภาวะบาดเจ็บ
ที่ไขสันหลัง และกระดูกหักและข้อเคลื่อนรอบสะโพก (กระทรวงสาธารณสุข, 2560) การให้บริการระยะกลาง
มีรูปแบบการดําเนินงานที่หลากหลายตามบริบทของพื้นที่ทั้งระบบการจัดบริการ การเชื่อมโยงการปฏิบัติงาน
ของโรงพยาบาลเครือข่าย และการกําหนดกลุ่มโรคตามศักยภาพของการจัดบริการ (กองการบริหารสาธารณสุข, 2562)