Page 610 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025

M13
เปลี่ยนแปลงเพื่อการบริจาคอวัยวะและดวงตา (Change For Organ and Eye Donation)

นางสาวยุวดี วิจิตรสาร นางสาวรีย์ ธนินนารา และนายศรายุทธ นิกรประเสริฐ
โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า จังหวัดนนทบุรี เขตสุขภาพที่ 4

ประเภท นวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์

ความสำคัญของปัญหาวิจัย

ปัจจุบันวิวัฒนาการทางการแพทย์เจริญรุดหน้ามาก การปลูกถ่ายอวัยวะ (Organ transplantation)
เป็นการรักษาที่ช่วยเพิ่มอัตราการรอดชีวิตหรือส่งเสริมคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้นได้โดยเฉพาะการปลูกถ่ายไต

(Kidney transplantation) ให้แก่ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย จากสถิติข้อมูลศูนย์รับบริจาคอวัยวะ

สภากาชาดไทย ณ วันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 พบว่ามีผู้ป่วยลงทะเบียนรอรับการบริจาคอวัยวะ 7,436 คน
มีผู้ที่บริจาคอวัยวะแล้ว 94 คน และผู้ป่วยที่ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะ มีจำนวนทั้งหมด 204 คน

ผู้แสดงความจำนงบริจาคอวัยวะ 24,509 คน จากข้อมูลแสดงให้เห็นว่าปัญหาคือ การขาดแคลนอวัยวะ

ที่จะนำไปปลูกถ่าย จากข้อมูลงานวิจัยของกระทรวงสาธารณสุขร่วมกับสมาคมปลูกถ่ายอวัยวะ
แห่งประเทศไทยพบว่า โรงพยาบาลต่างๆ มีผู้ป่วยสมองตายที่อาจจะเป็นผู้บริจาคอวัยวะได้ (Potential

donor) อยู่จำนวนมากที่ไม่ได้รับการวินิจฉัยสมองตาย ไม่ได้ผ่านการเจรจารับบริจาคอวัยวะ
ทำให้ผู้บริจาคอวัยวะและดวงตามีจำนวนน้อยเมื่อเทียบสัดส่วนกับจำนวนผู้เสียชีวิตในโรงพยาบาล

นอกจากนี้มีปัจจัยและอุปสรรคต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การไม่เห็นความสำคัญของการบริจาคอวัยวะ

บุคลากรบางส่วนขาดความรู้ ความเข้าใจเรื่องการบริจาคอวัยวะ มีข้อจำกัดด้านภาระงาน ปัจจัยทางด้านญาติ
ได้แก่ มีความรู้ความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับการบริจาคอวัยวะ ภาวะสมองตาย ความเชื่อที่ว่า

ภพหน้าจะมีอวัยวะไม่ครบ ญาติทำใจไม่ได้กับการสูญเสียอย่างกะทันหัน และมีญาติหลายฝ่าย
ที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจบริจาคอวัยวะ

โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า เป็นโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ ดำเนินงานด้านการรับบริจาคอวัยวะ

เนื้อเยื่อและดวงตา เริ่มตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2558 จนถึงปัจจุบัน ในปี พ.ศ. 2560 ได้ทำการจัดตั้งศูนย์รับบริจาคอวัยวะ
(Organ Donation Center) และศูนย์ปลูกถ่ายกระจกตา (Corneal Transplantation Center) ผลการดำเนินงาน

รับบริจาคอวัยวะผู้ป่วยสมองตาย ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2565 - 2567 บริจาคอวัยวะ จำนวน 7 ,10 และ 5 ราย

ตามลำดับ บริจาคดวงตา จำนวน 16 , 30, และ 17 รายตามลำดับ ในปี พ.ศ. 2568 การบริจาคอวัยวะและดวงตา
มีนโยบายเป้าหมาย : เพิ่มขึ้นร้อยละ 10 โดยเปรียบเทียบกับผลงานปีที่ผ่านมา ผลงาน ปีพ.ศ. 2567

บริจาคอวัยวะ 5 ราย คิดเป็น 0.22:100 ผู้ป่วยเสียชีวิตในโรงพยาบาล ( ตัวชี้วัดของโรงพยาบาลพระนั่งเกล้า
ปีพ.ศ. 2568 0.24:100 เป้าหมาย 6 ราย) การบริจาคดวงตา ผลงานปี พ.ศ. 2567 บริจาคดวงตา 17 ราย

ได้ 57 ดวงตา คิดเป็น 0.77:100 ผู้ป่วยเสียชีวิตในโรงพยาบาล (ตัวชี้วัดปี พ.ศ. 2568 ของโรงพยาบาลพระนั่งเกล้า

คือ 0.78 :100 ผู้ป่วยเสียชีวิตในโรงพยาบาล เป้าหมาย 18 รายหรือ 36 ดวง)
จากการรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ปัญหาเบื้องต้นของการปฏิบัติงาน พบว่าปัญหาที่พบ

คือ ในหน่วยงานเป้าหมาย ไม่ได้มีการรายงาน ค้นหา คัดกรอง ผู้ป่วยที่อาจจะเป็นผู้บริจาคอวัยวะ