Page 639 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025

N18

การศึกษาปัญหาความรู้เรื่องไต (รู้ไต) และการใช้ยาไม่เหมาะสมในเขตอำเภอสมเด็จ

Study of kidney knowledge problems and inappropriate drug use in Somdet

นางสาวภัทราพร ภูลิ้นลาย
โรงพยาบาลสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ เขตสุขภาพที่ 7

ประเภท นวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์

ความสำคัญของปัญหาวิจัย
การใช้ยาอย่างสมเหตุผล (Rational Drug Use; RDU) หมายถึงการได้รับยาและใช้ยาที่เหมาะสม
กับข้อบ่งชี้ทางคลินิกในปริมาณที่สอดคล้องกับความจำเป็นด้านสุขภาพของแต่ละบุคคล ในระยะเวลาที่เพียงพอ

ต่อการรักษาโรค และเกิดความคุ้มค่าสูงสุด ทั้งต่อบุคคลและสังคมรวมทั้งลดความเสี่ยงจากยา ซึ่งองค์การ
อนามัยโลกพบว่า มีการใช้ยาไม่สมเหตุผลมากกว่า ร้อยละ 50 ของการจ่ายยาและการขายยาในประเทศกำลัง
พัฒนาเป็นไปอย่างไม่สมเหตุผล ซึ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพและการเสียชีวิต นอกจากนี้การใช้ยาไม่ถูกต้อง

เหมาะสม ทำให้เกิดความเสี่ยงมากขึ้น โดยเฉพาะการเกิดปัญหาการใช้ยาที่บ้านของผู้ป่วย ซึ่งพบถึงร้อยละ 40
โดยปัญหาการใช้ยาที่เกิดขึ้นที่บ้าน เป็นปัญหาที่ป้องกันได้ถึงร้อยละ 84.74 และพบว่า ร้อยละ 72 ผู้ป่วยซื้อยา
รับประทานเองในยามเจ็บป่วยเล็กน้อย ได้แก่ ร้านยา, ร้านชำ หรือซื้อยาชุดมารับประทาน ซึ่งส่งผลเสียต่อ
ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคไต, ความดันโลหิตสูง, เบาหวาน เป็นต้น รวมถึงปัญหาการดื้อยาของการใช้ยา

ต้านจุลชีพด้วย โรงพยาบาลสมเด็จได้ดำเนินการตาม service plan สาขาการใช้ยาอย่างสมเหตุผล ผ่านระดับ 3
มาตั้งแต่ปี 2566 ในปี 2567 ได้ศึกษาปัญหาการใช้ยาไม่เหมาะสมในผู้ป่วยที่เข้ามารับการรักษาในโรงพยาบาล
พบว่า มีจำนวน 10 ครั้ง ได้แก่ ยาชุด ทำให้เกิด AKI จำนวน 3 ครั้ง, NSAIDs ทำให้เกิด AKI จำนวน 2 ครั้ง,
สมุนไพร ทำให้เกิด AKI และ Hepatitis อย่างละ 1 ครั้ง, NSAIDs ทำให้เกิด GI bleeding จำนวน 1 ครั้ง,

แพ้ยาจากยาต้านจุลชีพ จำนวน 1 ครั้ง และ ADR จากกัญชา 1 ครั้ง จากการศึกษานี้พบว่า ปัญหาจากยาที่พบ
ส่วนใหญ่ทำให้เกิด AKI ซึ่งผู้ป่วยไม่ทราบว่าการรับประทานยาแก้ปวด, ยาชุด และยาสมุนไพรมีผลต่อไตได้
ดังนั้น ผู้วิจัยจึงได้สนใจที่จะศึกษาความรอบรู้เรื่องไตในผู้ป่วยเบาหวาน, ความดันโลหิตสูง, ไขมันสูงและไต และ
ศึกษาปัญหาการใช้ยาที่บ้าน โดยศึกษาในผู้ป่วยที่เข้ามารับการรักษาในโรงพยาบาลและจากการเยี่ยมบ้าน

เพื่อนำมาพัฒนางานการใช้ยาอย่างสมเหตุสมผลในชุมชนต่อไป

วัตถุประสงค์การศึกษา
เพื่อศึกษาปัญหาความเข้าใจเรื่องไตในผู้ป่วยเบาหวาน, ความดันโลหิตสูง, ไขมันสูงและไต, ศึกษา
การใช้สติ๊กเกอร์สี “รู้ไต” ในกลุ่มผู้ป่วยโรคไต, ศึกษาปัญหาการใช้ยาไม่เหมาะสมในผู้ป่วยที่เข้ามารับการรักษา
ในโรงพยาบาลและผู้ป่วยเยี่ยมบ้าน

วิธีการศึกษา
เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ระหว่าง วันที่ 1 ตุลาคม 2567 – 15 เมษายน 2568
โดย ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาปัญหาความเข้าใจเรื่องไตในผู้ป่วยเบาหวาน, ความดันโลหิตสูง,ไขมันสูงและไตในผู้ป่วย
เบาหวาน, ความดันโลหิตสูงและไต ที่เข้ามารับบริการในคลินิก NCD โรงพยาบาลสมเด็จ ระหว่างวันที่ 1
มกราคม – 31 มกราคม 2568 โดยการสุ่มไม่จำเพาะเจาะจง ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างความรอบรู้เรื่องไต

2
ขั้นตอนที่ 2 ศึกษาการใช้สติ๊กเกอร์สี “รู้ไต” ในผู้ป่วยโรคไตที่มีค่า eGFR ≤ 60 ml/min/1.73 m ที่เข้ามารับ
บริการในคลินิก NCD โรงพยาบาลสมเด็จ ระหว่างวันที่ 1 มีนาคม – 15 เมษายน 2568 ใช้แบบสอบถาม