Page 990 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025

V8

10 เมนูอาหารว่าง เสริมสร้างพลังกาย พลังใจ ในผู้ป่วยวัณโรค

นายปิยะณัฐ ถิ่นจันดา
โรงพยาบาลพลับพลาชัย จังหวัดบุรีรัมย์ เขตสุขภาพที่ 9
ประเภท นวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์

ความสำคัญของปัญหาวิจัย
วัณโรคเป็นโรคติดต่อจากคนสู่คนผ่านทางอากาศ (Airborne transmission) ที่ยังเป็นปัญหา

ทางสาธารณสุขที่สำคัญระดับโลก พบว่าเป็นสาเหตุการเสียชีวิต 1 ใน 10 อันแรกของประชากรโลก
และเป็นสาเหตุอันดับแรกของการเสียชีวิตจากเชื้อโรคชนิดเดียว (Single Infectious Agent)(World Health

Organization [WHO], 2021) มีผู้ป่วยเสียชีวิตมากถึง 1.3 ล้านคน ปี พ.ศ. 2566 ประเทศไทยขึ้นทะเบียน

ผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ 82,065 คน อำเภอพลับพลาชัย จังหวัดบุรีรัมย์ สถิติวัณโรค ปี 2565, 2566 และ 2567
ร้อยละอัตราการขึ้นทะเบียนวัณโรครายใหม่ เท่ากับ 25.02, 43.01 และ 45.1 ตามลำดับ ร้อยละอัตรา

การรักษาหายวัณโรครายใหม่ เท่ากับ 80.95, 78.13 และ 80 ตามลำดับ ข้อมูลการบริการอาหารผู้ป่วยวัณโรค

ที่เข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลพลับพลาชัย ปีงบประมาณ 2568 (1 ต.ค.67 – 31 มี.ค.68) ให้บริการ
อาหาร 28 คน/6เดือน จากการประเมินภาวะโภชนาการโดยการใช้แบบประเมิน Nutrition Alert Form

(NAF) ผู้ป่วยวัณโรคที่รักษาตัวในโรงพยาบาลที่มีภาวะหอบ และมีภาวะตับอักเสบ พบว่า มีภาวะทุพโภชนาการ

ระดับรุนแรง 100 % อาการของผู้ป่วยที่เป็นวัณโรคปอดที่มีมักพบ คือ เบื่ออาหาร ไอ มีเสมหะ เหนื่อย หอบ
ต่อมรับรสผิดปกติ ซึ่งอาการดังกล่าวคือผลจากโรควัณโรคและผลข้างเคียงจากยา ทำให้ผู้ป่วยรับประทาน

อาหารทางปากได้น้อย ส่งผลให้ผู้ป่วยได้รับพลังงาน สารอาหารไม่เพียงพอต่อวัน โดยเฉพาะสารอาหารประเภท
โปรตีน กรดอะมิโนจำเป็น กรดไขมันจำเป็น เช่น โอเมก้า 3 6 9 เป็นต้น ที่มีส่วนช่วยในด้านการฟื้นฟู

สร้างภูมิคุ้มกัน ในผู้ป่วยทำให้ผู้ป่วยวัณโรคปอดมีน้ำหนักตัวที่ลดลงอย่างรวดเร็ว และก่อให้เกิดภาวะ

ทุพโภชนาการได้ในภายหลัง และเมื่อร่างกายขาดสารอาหารจึงส่งต่ออาการของโรคและการแพ้ยารุนแรง
จึงมีความเสี่ยงที่จะเสียชีวิตจากการขาดสารอาหารได้ หากผู้ป่วยวัณโรคไม่ได้รับการวางแผนการให้โภชนบำบัด

ที่เหมาะสม
จึงมีความจำเป็นที่ต้องมีการให้โภชนบำบัดตามแนวทางโภชนบำบัดโรควัณโรค โดยมีการจัดอาหาร

ที่ให้พลังงานสูง มีโปรตีนที่เพียงพอ เนื่องจากผู้ป่วยส่วนใหญ่รับประทานอาหารมื้อหลัก 3 มื้อ น้อยกว่า 60 %

ของอาหารที่จัดให้ จึงมีความจำเป็นต้องเพิ่มการบริการอาหารมากกว่า 3 มื้อหลัก เป็น 5-6 มื้อ เพื่อให้ผู้ป่วย
ได้รับพลังงานสารอาหารที่เพียงพอและเหมาะสม เพิ่มการฟื้นฟูผู้ป่วย แต่เดิมยังพบปัญหา คือ โรงพยาบาล

พลับพลาชัยเป็นโรงพยาบาลอำเภอขนาดเล็ก ผู้ป่วยมีข้อจำกัดในอาหารว่างสำเร็จรูป Commercial Oral

Nutrition Supplement ซึ่งมีราคาสูง อีกทั้ง โรงพยาบาลไม่ได้มีการสนับสนุนการบริการในส่วนนี้ ส่งผลให้
ผู้ป่วยที่รับประทานอาหารมื้อหลักได้น้อยไม่ได้รับกลุ่มอาหารว่างดังกล่าว ทั้งในโรงพยาบาลและที่บ้าน

ซึ่งมีความจำเป็นอย่างมาก