Page 367 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025
P. 367
H1
สุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมและบทบาทผู้ดูแล ในคลินิกความจำสูงวัย
โรงพยาบาลลำปาง
ทันตแพทย์ศิริชัย ตันตระกูลเจริญ และทันตแพทย์หญิงรัชนีวรรณ์ รัตนานุพงศ์
โรงพยาบาลลำปาง จังหวัดลำปาง เขตสุขภาพที่ 1
ประเภท วิชาการ
ความสำคัญของปัญหาวิจัย
เมื่ออายุเพิ่มมากขึ้น ระบบต่างๆ ในร่างกายย่อมมีการเสื่อมถอยของการทำงานอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
เช่น ระบบกล้ามเนื้อและกระดูกโดยพบมวลกล้ามเนื้อลดลง ความแข็งแรงถดถอย เสี่ยงต่อการหกล้ม กระดูกพรุน
ระบบประสาทและการเคลื่อนไหวที่มีการตอบสนองช้าลง การทรงตัวลดลง ระบบการมองเห็นและการได้ยิน
มีภาวะสายตายาวตามวัยหรือการได้ยินลดลง ระบบหัวใจและหลอดเลือดที่มีความเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูง
โรคหลอดเลือดหัวใจ ระบบทางเดินอาหารและช่องปากที่มีปัญหาการสูญเสียฟัน ไม่มีฟันเคี้ยวอาหาร ภาวะกลืน
ลำบาก ปากแห้งน้ำลายน้อย ความเสื่อมทางร่างกายยังส่งผลโดยตรงและทางอ้อมต่อสมอง เช่น การไหลเวียนของ
เลือดลดลง ภาวะขาดสารอาหาร การอักเสบเรื้อรัง การสูญเสียการเคลื่อนไหวและความสามารถในการเข้าสังคม
ภาวะสมองเสื่อม (Dementia) เป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากความเสื่อมของสมองทำให้ความสามารถ
ด้านความจำ กระบวนการคิด การตัดสินใจ และการใช้เหตุผลถดถอยโดยส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
มากกว่าร้อยละ 90 จะมีปัญหาด้านพฤติกรรมและอารมณ์ ได้แก่ อาละวาด โมโหร้าย หงุดหงิดง่าย สับสน
วุ่นวาย ไม่หลับไม่นอน ไม่กินอาหาร หลงผิด หวาดระแวง ทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น เป็นต้น ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มมาก
ขึ้นอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลขององค์กรอนามัยโลก (WHO) ในปี พ.ศ. 2566 พบว่าผู้สูงอายุที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป
มีความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม ร้อยละ 5-8 เพิ่มมากขึ้นถึงร้อยละ 25-30 เมื่ออายุ 85 ปีขึ้นไป และพบมากกว่า
1 ใน 3 เมื่ออายุ 90 ปีขึ้นไป สำหรับประเทศไทย ข้อมูลจากสถาบันสุขภาพจิตผู้สูงอายุ กรมสุขภาพจิต ในปี
พ.ศ. 2566 พบผู้สูงอายุไทยมีภาวะสมองเสื่อมประมาณ 1.1 ล้านคน คาดการณ์ในปี พ.ศ. 2573 จะเพิ่มขึ้นเป็น
1.4 ล้านคน โดยมีปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่ อายุที่เพิ่มมากขึ้น โรคประจำตัวเรื้อรัง ระดับการศึกษา ภาวะ
ซึมเศร้า รวมทั้งการสูญเสียฟันหรือสุขภาพช่องปากที่ไม่ดี
ปัญหาสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุที่สำคัญ 7 ประการ ได้แก่ การสูญเสียฟัน ฟันผุและรากฟันผุ
โรคปริทันต์อักเสบ ภาวะปากแห้งน้ำลายน้อย แผลและมะเร็งช่องปาก ฟันสึกและโรคในช่องปากที่เกี่ยวข้องกับ
โรคเบาหวานและนำไปสู่การสูญเสียฟันในที่สุด รวมทั้งปัญหาการเคี้ยวและการกลืนซึ่งผลต่อภาวะโภชนาการ
และสุขภาพโดยรวมของผู้สูงอายุ
อุปสรรคในการดูแลสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม ได้แก่ ข้อจำกัดทางร่างกาย เช่น
มือสั่น กล้ามเนื้ออ่อนแรงในการแปรงฟัน ข้อจำกัดทางพฤติกรรมและจิตใจ ได้แก่ ผู้สูงอายุที่ต่อต้าน ไม่ยอมให้
ความร่วมมือในการดูแลช่องปาก และข้อจำกัดในการสื่อสารที่ลำบาก ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีปัญหาการได้ยิน
