Page 376 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025

H10

นวัตกรรมยาสีฟันสูตรอ่อนโยนสำหรับผู้ป่วยมะเร็ง ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีอาการปากแห้ง

Gentle oral care toothpaste for cancer patient, geriatric patient and

dry mouth patient

นายธนพงษ์ สันติอุดมชัย

โรงพยาบาลพุทธชินราช จังหวัดพิษณุโลก เขตสุขภาพที่ 2

ประเภท นวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์

ความสำคัญของปัญหาวิจัย

ด้วยหน่วยศัลยศาสตร์ช่องปากและแม็กซิลโลเฟเชียล กลุ่มภารกิจทันตกรรม โรงพยาบาลพุทธชินราช
พิษณุโลกร่วมกับทีมสหวิชาชีพได้ผ่านการประเมินศูนย์ความเป็นเลิศสาขาสุขภาพช่องปาก (Oral Health

Service Plan) ด้านมะเร็งช่องปาก (Oral Cancer) ระดับ 2 ปี 2565 พบว่าช่วงปี 2565 – 2566 มีผู้ป่วยมะเร็ง

ช่องปากที่ได้รับการฉายรังสีและ/หรือร่วมกับเคมีบำบัดที่มีฟันเหลืออยู่และมีอาการปากแห้งระดับที่ 1 - 2
(Dry Mouth Grade 1-2) จำนวน 8 ราย ซึ่งโดยทั่วไปผู้ป่วยมีความจำเป็นต้องใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์สูงเพื่อ

ป้องกันฟันผุลุกลาม (Rampant Caries) ปัญหาที่พบ คือ ผู้ป่วยมักมีอาการแสบปากในระหว่างการแปรงฟัน
ด้วยยาสีฟันทั่วไปส่งผลต่อระยะเวลาการแปรงฟันที่สั้นลง เสี่ยงต่อการเกิดฟันผุ จึงสอบถามผู้ป่วยถึงชนิดของ

ยาสีฟันที่ใช้ พบว่า ยาสีฟันที่ผู้ป่วยเลือกใช้มักมีสารก่อฟองชนิด Sodium Lauryl Sulfate (SLS) ซึ่งทำให้เกิด

อาการระคายเคืองแสบปาก จึงทำการศึกษาตำราและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับคุณสมบัติพื้นฐานของยาสีฟัน
พบว่า สาร SLS ยังเป็นสาเหตุของการเกิดแผลร้อนในกลับมาเป็นซ้ำ (recurrent aphthous) รวมทั้งสารสกัด
(1,2)
จากสมุนไพรที่มีรสเผ็ดร้อน (spicy herbal extracts) จะช่วยเพิ่มความเสี่ยงให้มีอาการปากแห้งและ
แสบปากมากยิ่งขึ้น จากปัญหาดังกล่าว จึงศึกษาบทความงานวิจัยและสารประกอบตามมาตรฐาน
(3)
ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) เพื่อผลิตยาสีฟันให้ผู้ป่วยมะเร็งช่องปากทั้ง 8 รายสามารถใช้งานยาสีฟันได้
(4)
โดยไม่มีอาการระคายเคืองหรือแสบปากและป้องกันฟันผุลุกลาม รวมทั้งพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพ
ช่องปากสำหรับผู้ป่วยรายใหม่ต่อไป

วัตถุประสงค์การศึกษา
1. เพื่อให้ผู้ป่วยมะเร็งช่องปากที่ได้รับการฉายรังสี/เคมีบำบัดทั้ง 8 รายสามารถใช้งานยาสีฟันที่ไม่มี

อาการระคายเคืองหรือแสบปาก (Reduce oral irritation)

2. ป้องกันการเกิดฟันผุลุกลามเพิ่มขึ้น (Prevent for rampant caries)

วิธีการศึกษา

1. ทบทวนบทความและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องพบว่า อาการระคายเคืองและแสบปากในยาสีฟันมักเกิด
จากสารก่อฟองชนิด Sodium Lauryl Sulfate (SLS) นอกจากนี้สารสกัดจากสมุนไพรที่มีคุณสมบัติเผ็ด
(1,2)
(3)
ร้อน (Spicy Herbal Extracts) จะช่วยเพิ่มความเสี่ยงให้มีอาการปากแห้งและแสบปากมากยิ่งขึ้น
2. ศึกษาคุณสมบัติพื้นฐานของยาสีฟันและสารประกอบของยาสีฟันตามมาตรฐาน มอก.