Page 559 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025

L18

ผลของโปรแกรมการนวดกดจุดฝ่าเท้าร่วมกับการบริหารฝ่าเท้า
ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีอาการชาเท้า

นางสาวภัสราภรณ์ จวบบุญ
โรงพยาบาลเชียงยืน เขตสุขภาพที่ 7
ประเภท วิชาการ

ความสำคัญของปัญหาวิจัย

โรงพยาบาลเชียงยืนเป็นโรงพยาบาลชุมชนขนาด 60 เตียง มีผู้ป่วยเบาหวาน ปี พ.ศ. 2564-2566
มีผู้ป่วยเบาหวาน จำนวน 3,686 ราย, 3747 ราย, 3821 ราย เพิ่มขึ้นทุกปี คลินิกโรคเบาหวานให้บริการทุกวัน
อังคาร และพฤหัสบดี จากการตรวจคัดกรองภาวะแทรกซ้อน โดยแบ่งผู้ป่วยตามภาวะแทรกซ้อนทางเท้าเป็น

3 ระดับ คือ เท้ามีความเสี่ยงต่ำ เท้ามีความเสี่ยงปานกลาง เท้ามีความเสี่ยงสูง ปี 2566 พบผู้ป่วยเกิดภาวะแทรกซ้อน
ทางเท้าความเสี่ยงระดับปานกลาง ร้อยละ 38.45 อาจส่งผลต่อเนื่องให้เกิดความเสี่ยงในระดับสูง เกิดแผลที่เท้า
รายใหม่ ปี 2564 - 2666 จำนวน 8 ราย, 9 ราย , 11 ราย ตามลำดับ และพบว่าปี 2565 มีผู้ป่วยเบาหวาน
ถูกตัดเท้า ร้อยละ 0.6 ของผู้ป่วยเบาหวาน จากการวิเคราะห์การปฏิบัติงาน พบว่า แพทย์ และทีมสหวิชาชีพ
ทำการตรวจประเมินรักษาพร้อมให้ สุขศึกษาแนะนำความรู้แก่ผู้ป่วยเรื่องการดูแลเท้าโดยไม่มีสอนสาธิตย้อนกลับ

ซึ่งจากผลการสัมภาษณ์ผู้ป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อนที่เท้าความเสี่ยงระดับความเสี่ยงสูง จำนวน 6 ราย พบว่า
4 ราย ไม่ได้ปฏิบัติตาม คำแนะนำของแพทย์และทีมสหวิชาชีพเมื่อกลับไปบ้าน เนื่องจากไม่มีความมั่นใจว่า
ตนเองจะดูแลเท้า บริหารเท้า และตรวจเท้าได้ถูกต้องเมื่ออยู่บ้าน ทำให้ผู้ป่วยไม่เห็นประโยชน์และความสำคัญ

ของการดูแลเท้า การรับรู้ถึงผลดีของการดูแลเท้า ทำให้เกิดการปฏิบัติอย่างต่อเนื่องจะนำไปสู่การป้องกัน
และชะลอการเกิดแผลที่เท้า และลดโอกาสที่ผู้ป่วยจะถูกตัดเท้าได้

วัตถุประสงค์การศึกษา
เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการนวดกดจุดฝ่าเท้าร่วมกับการบริหารฝ่าเท้าในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่
มีอาการชาเท้า โดยเปรียบเทียบจุดชาเท้าก่อนและหลังการศึกษา

วิธีการศึกษา
การศึกษาครั้งนี้เป็นแบบกึ่งทดลอง คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยการสุ่มอย่างง่ายโดยการจับฉลากคำนวณ

ขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้โปรแกรม G*Power effect size = 0.8 α = 0.05, Power = 0.9 ได้กลุ่มตัวอย่าง
28 ราย ผู้วิจัยต้องการเก็บข้อมูลเพิ่มเติม จึงเพิ่มขนาดกลุ่มตัวอย่างร้อยละ 10 ได้กลุ่มตัวอย่างกลุ่มละ 31 ราย
รวม 62 ราย แบ่งเป็น กลุ่มควบคุม 31 ราย ได้รับการพยาบาลตามปกติ กลุ่มทดลอง 31 ราย วิธีเก็บรวบรวมข้อมูล

กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรม 1. นวดเท้าเป็นเวลา 30 นาที ตามคู่มือที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นโดยอ้างอิงจากคู่มือการนวดเท้า
ของกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2. การบริหารเท้า เป็นเวลา 10 นาที 3. ได้รับคำแนะนำ
การตรวจเท้าด้วยตนเอง โดยการสอนสาธิตแบบย้อนกลับ นัดติดตาม 2 ครั้งต่อสัปดาห์ เป็นเวลา 4 สัปดาห์
เครื่องมือตรวจประเมินจุดชาเท้าก่อนและหลังการศึกษา คือ monofilament 10 g. ประเมินจุดชาเท้า
ก่อนการศึกษาและในสัปดาห์ที่ 4 หลังการศึกษา เพื่อเปรียบเทียบจุดชาก่อนและหลังการศึกษา คัดเลือกตาม

คุณสมบัติ ดังนี้ ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่าเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 มีสัญญาณชีพปกติ มีอายุตั้งแต่
40 ปีขึ้นไป ตรวจประเมินด้วย monofilament พบจุดชา 1 จุดขึ้นไป ไม่มีแผลที่เท้า ไม่มีข้อห้ามในการนวด
เต็มใจเข้าร่วม ผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ โรงพยาบาลเชียงยืน เลขที่ CY4/2567