Page 389 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025
P. 389
H7
ยกระดับบริการทันตสุขภาพในเรือนจำกลางสุรินทร์:แนวทางพัฒนาเชิงระบบ
ด้วยกรอบ Six Building Blocks
ทันตแพทย์หญิงอัษฎา ประเดิมดี ทันตแพทย์หญิงธีรนาฏ โสวภาคและคณะ
โรงพยาบาลสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ เขตสุขภาพที่ 9
ประเภท วิชาการ
ความสำคัญของปัญหาวิจัย
การเข้าถึงบริการสุขภาพเป็นสิทธิพื้นฐานที่มนุษย์ตามหลักการขององค์การอนามัยโลก (WHO)
และยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561-2580 โดยเฉพาะในด้านการสร้างความเสมอภาค ลดความเหลื่อมล้ำคุ้มครอง
กลุ่มเปราะบาง เช่น กลุ่มผู้ต้องขัง ซึ่งเข้าถึงบริการทันตกรรมได้จำกัด จากการสำรวจสภาวะช่องปากในเรือนจำ
พบอัตราการเกิดโรคฟันผุร้อยละ 95 และไม่ได้รับการรักษาถึงร้อยละ 81 อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง
เช่น Ludwig’angina กลุ่มภารกิจทันตกรรมโรงพยาบาลสุรินทร์ได้จัดบริการเชิงรุกไปยังเรือนจำ ตั้งแต่ปี 2559
เพื่อส่งเสริมสุขภาพช่องปากของผู้ต้องขังการศึกษานี้จึงสนใจประเมินและพัฒนาระบบบริการทันตสุขภาพ
ในเรือนจำกลางสุรินทร์ โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดหกองค์ประกอบหลักของระบบสุขภาพ (Six Building Blocks)
ขององค์การอนามัยโลก
วัตถุประสงค์การศึกษา
1. เพื่อพัฒนาระบบบริการทันตกรรมในเรือนจำกลางสุรินทร์
2. เพื่อให้ผู้ต้องขังได้รับการตรวจสุขภาพช่องปากอย่างน้อยร้อยละ 60 และได้รับการรักษาทางทันตกรรม
อย่างละ 1 ครั้ง/ปี/คน ไม่น้อยกว่าร้อยละ 30
วิธีการศึกษา
ศึกษาประเมินระบบบริการตามกรอบแนวคิด Six Building Blocks ผ่านการประชุมเจ้าหน้าที่เรือนจำ
และทันตบุคลการโรงพยาบาลสุรินทร์ เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและหาแนวทางพัฒนาร่วมกัน
ผลการศึกษา
1. ด้านการให้บริการสุขภาพ (Service Delivery) การตรวจคัดกรองผู้ต้องขังเบื้องต้นด้วยวาจาโดย
เจ้าหน้าที่ในเรือนจำ (พยาบาล อาสาสมัครเรือนจำ, อสรจ.) และยืนยันประเภทงานด้วยทันตบุคคลากร ให้บริการแต่
ละครั้ง 40 - 70 ราย ส่งผลกระทบต่อจำนวนบริการในโรงพยาบาลเพราะใช้ทรัพยากรอุปกรณ์ และวัสดุร่วมกัน ทำให้
เป้าหมายการให้บริการไม่เป็นไปตามเกณฑ์ที่ตั้งไว้
2. บุคลากรด้านสุขภาพ (Health Workforce) ทันตบุคลากรมีความกังวลด้านความปลอดภัยและทัศนคติ
ที่ไม่ดีต่อผู้ต้องขัง มีการปรับทัศนคติ เสริมแรงจูงใจ และจัดหมุนเวียนทันตบุคลากรทำงานอย่างน้อย 11 คน แบ่งเป็น
ทันตแพทย์ 4 คน ผู้ช่วยเหลือคนไข้ 4 คน คนล้างเครื่องมือ 1 คน ทันตาภิบาล 2 คน เจ้าหน้าที่เรือนจำไม่มั่นใจ
ในการคัดกรอง นำไปสู่ความคลาดเคลื่อนในการจัดประเภทบริการ โดยเฉพาะฟันผุเป็นรู คลาดเคลื่อนจากงานอุดฟัน
เป็นถอนฟัน ถ้าฟันผุขนาดใหญ่ถึงแม้จะมีแบบคัดกรองช่องปากและอบรม 1 ครั้ง ในปี 2566 ซึ่งในปี 2567
มีการจัดอบรม 4 ครั้ง
3. ด้านระบบข้อมูลสุขภาพ (Health Information Systems) ระบบข้อมูลดิจิทัลยังไม่สมบูรณ์
ยังไม่สามารถใช้ระบบpaperless ได้ เริ่มดำเนินการคัดกรองผ่านระบบทันตกรรมทางไกล (Tele dentistry)
โดยใช้กล้อง intraoral รายสัปดาห์ ในปีงานประมาณ 2567 คัดกรอง 351 ราย โดยเฉลี่ยครั้งละ 7 - 10 คน
