Page 465 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025

J16

ผลการดำเนินงานการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า

แพทย์หญิงชิดชนก ตันติพัฒน์ นายแพทย์ไพศาล สหพัฒนา และนางสาวศุภพิชญ์ จันที
โรงพยาบาลพระปกเกล้า จังหวัดจันทบุรี เขตสุขภาพที่ 6
ประเภท วิชาการ

ความสำคัญของปัญหา

ภาวะตาบอดจากกระจกตา (corneal blindness) คือ ภาวะตาบอดที่เกิดจากกระจกตาขุ่น เช่น
แผลเป็นจากกระจกตาติดเชื้อหรือจากอุบัติเหตุทางตา (corneal scar) กระจกตาเสื่อมหลังการผ่าตัดต้อกระจก

(pseudophakic bullous keratopathy) กระจกตาเสื่อมหลังการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา (graft failure)

กระจกตาเสื่อมจากกรรมพันธุ์ (corneal dystrophies) เป็นต้น จากรายงานของ World Health
Organization ในปี 2019 พบว่ามีผู้ป่วยที่มีภาวะตาบอดจากกระจกตาถึง 4.2 ล้านคน (อันดับที่ 4) ทั่วโลก

จากการศึกษาของสายจินต์ และคณะ ในปี 2014 ของประเทศไทยพบว่าภาวะตาบอดจากกระจกตาเป็นสาเหตุ
ของตาบอดในลำดับที่ 5 และมีความชุกถึง 2% ของโรคตาบอดทั้งหมด

การผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา (corneal transplantation) คือการผ่าตัดนำกระจกตาของผู้ป่วยส่วนที่

ขุ่นหรือเป็นโรคที่ไม่สามารถรักษาด้วยยาหรือวิธีอื่นได้ออก แล้วปลูกถ่ายด้วยกระจกตาของผู้เสียชีวิตที่บริจาค
ดวงตามาแทนที่ ดังนั้นการปลูกถ่ายกระจกตาจึงถือเป็นการผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะอย่างหนึ่ง การผ่าตัดปลูกถ่าย

กระจกตาแบบไม่แยกชั้น (penetrating keratoplasty, PKP) (รูปที่ 1) เป็นวิธีการผ่าตัดแบบดั้งเดิมที่มี

การผ่าตัดกันโดยทั่วไป ดวงตาบริจาคเป็นทรัพยากรที่ขาดแคลน ต้องรอรับบริจาคจากผู้เสียชีวิต และปัจจุบัน
ยังไม่มีเนื้อเยื่อหรือกระจกตาเทียมที่สังเคราะห์ขึ้นมาใช้ทดแทนได้ ปัจจุบันมีวิธีการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา

แบบแยกชั้น (lamellar keratoplasty, LK) (รูปที่ 2) มีข้อดีคือ สามารถผ่าตัดแก้ไขเฉพาะส่วนที่มีพยาธิสภาพ

ของผู้ป่วยเท่านั้นและทำได้ตั้งแต่พยาธิสภาพเริ่มต้น ให้ผลการรักษาที่ดีกว่าเทียบกับวิธีการผ่าตัดแบบไม่แยกชั้น
ในแง่ระดับการมองเห็นหลังผ่าตัดที่ดีขึ้นอย่างรวดเร็ว ลดภาวะต่อต้านกันของกระจกตาที่ได้รับบริจาค และทำ

ให้มีเนื้อเยื่อเหลือไปใช้ปลูกถ่ายให้ผู้ป่วยได้หลายคน เป็นการใช้ทรัพยากรที่มีจำกัดอย่างคุ้มค่า
การศึกษานี้ต้องการรายงานผลการดำเนินงานการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า

จังหวัดจันทบุรี เพื่อนำมาปรับปรุง แก้ไข พัฒนาระบบการรับบริจาคและการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตาและ

อวัยวะในโรงพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี และเขตสุขภาพที่ 6 ต่อไป

วัตถุประสงค์

เพื่อศึกษาผลการดำเนินงานการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตาในโรงพยาบาลพระปกเกล้า ในแง่ของการเข้าถึง
การรับบริการ ประสิทธิภาพของการรักษาด้วยการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตาเพื่อการมองเห็น (optical PKP)

คือ อัตราคงความใสของกระจกตา (graft survival rate) ระดับการมองเห็นเฉลี่ยก่อนและหลังผ่าตัด (LogMAR)
การผ่าตัดเพื่อการรักษา (therapeutic PKP) และการผ่าตัดเพื่อเสริมความแข็งแรง (tectonic PKP) คือ มีอัตรา

การเก็บรักษาดวงตาไว้ได้ (globe saving rate) ภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัดของกลุ่มผ่าตัดเพื่อการมองเห็น