Page 584 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025

M11
การพัฒนารูปแบบการคัดกรอง และเตรียมผู้ป่วยสมองตายเพื่อการบริจาคอวัยวะ

นางดรุณี เจริญสุข
โรงพยาบาลขอนแก่น เขตสุขภาพที่ 7
ประเภท วิชาการ

ความสำคัญของปัญหาวิจัย

การปลูกถ่ายอวัยวะเป็นการรักษาผู้ป่วยอวัยวะสำคัญล้มเหลวที่ดีที่สุด ลดอัตราตาย และเพิ่มคุณภาพชีวิต

และลดค่าใช้จ่ายให้แก่รัฐในภาพรวม แต่อุปสรรคสำคัญคือการขาดแคลนอวัยวะ จากรายงานข้อมูล
ศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2567 มีผู้ลงทะเบียนรออวัยวะ (ทุกอวัยวะ)

จำนวน 7,486 ราย มีผู้บริจาคอวัยวะสมองตาย จำนวน 436 ราย ซึ่งสามารถนำอวัยวะไปปลูกถ่ายให้กับผู้ป่วย
ทั้งสิ้น 936 คน และจากการศึกษาพบว่าผู้ป่วยสมองตายมีโอกาสเกิด Cardiac arrest ภายใน 24 ชั่วโมง ดังนั้น

หากไม่มีระบบการจัดการผู้ป่วยสมองตายอาจทำให้สูญเสียผู้ที่มีโอกาสบริจาคอวัยวะได้ สถิติโรงพยาบาลขอนแก่น

ปี 2564-2568 อัตราผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์การบริจาคและได้ผ่าตัดนำอวัยวะออกเฉลี่ยร้อยละ 6 ถึง 10
และพบจำนวนผู้ป่วยที่ไม่ได้เข้าสู่กระบวนการบริจาคจำนวน 156 ราย (ร้อยละ 36.53) และพบผู้ป่วยที่มีภาวะ

อุณหภูมิกายต่ำ 115 ราย (ร้อยละ 90) ภาวะความดันโลหิตต่ำ 96 ราย (ร้อยละ 85) สอดคล้องกับ

พาเมล่า เด ชิววา เบ็ญโต และคณะได้ศึกษาประเทศบราซิลพบผู้ป่วยร้อยละ 61.9 มีภาวะความดันโลหิตต่ำ
ที่ไม่สามารถควบคุม และจากสมาคมปลูกถ่ายอวัยวะแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2559 พบว่า 1 ใน 3 ของผู้ป่วย

สมองตายเท่านั้นที่แจ้งมาในระบบการบริจาคอวัยวะจากการวิเคราะห์ปัญหา พบว่าพยาบาลที่ปฏิบัติงาน

ร้อยละ 75 อยู่ในระดับ Novice (กันยายน, 2567) การบริจาคอวัยวะเป็นความรู้ใหม่ ผู้ป่วยส่วนใหญ่
พบนอกเวลา และเป็นหอผู้ป่วยที่มีภาระงานมาก และที่สำคัญยังไม่มีรูปแบบการรายงาน และเตรียมผู้ป่วย

สมองตายในการบริจาคอวัยวะที่ชัดเจน ดังนั้นจึงมีการพัฒนารูปแบบในการดูแลผู้ป่วยสมองตายที่ชัดเจน

วัตถุประสงค์การศึกษา

1. เพื่อพัฒนารูปแบบการคัดกรอง และเตรียมผู้ป่วยสมองตายในการบริจาคอวัยวะ
2. เพื่อประเมินผลลัพธ์การใช้รูปแบบการคัดกรอง และเตรียมผู้ป่วยสมองตายในการบริจาคอวัยวะ

โดยวัดผลลัพธ์ ด้านระบบการดูแลผู้ป่วย, ด้านผู้ป่วย และ ด้านผู้ให้บริการ

วิธีการศึกษา

การศึกษานี้ใช้กรอบแนวคิดแบบ ห่วงโซ่คุณภาพ (Value Chain) และ วงจรคุณภาพ PDCA โดยแบ่ง

กระบวนการ พัฒนาออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่
1. ระยะศึกษาสถานการณ์และการวางแผน (Planning) โดยรวบรวม สถิติทะเบียนรับใหม่ –

จำหน่าย/แบบบันทึกรับแจ้งผู้ป่วยสมองตาย/เวชระเบียน/สอบถาม/สังเกต เพื่อนำมาวางแผนพัฒนา
2. ระยะดำเนินการ (Do) นำแผนพัฒนาสู่การปฏิบัติ

3. ระยะตรวจสอบและประเมินผล (Check & Act)