Page 140 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025

C31

Stroke Alert: รู้เร็ว แจ้งไว ห่างไกลอัมพาต

นางสาวจุฑามาศ สถิต, นางสาวฐาปนี บุญมี และคณะ

โรงพยาบาลบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา เขตสุขภาพที่ 6
ประเภท นวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์

ความสำคัญของปัญหา

โรคหลอดเลือดสมองเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญและมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นทั่วโลก จากรายงาน
ขององค์การโรคหลอดเลือดสมองโลก พบว่าประชากรโลก 1 ใน 4 ป่วยด้วยโรคหลอดเลือดสมอง มีผู้ป่วย
รายใหม่ทุก 3 วินาที และมีผู้เสียชีวิตปีละประมาณ 6.5 ล้านคน (World Stroke Organization, 2024)
ส่วนในประเทศไทยมีรายงานผู้เสียชีวิตมากกว่า 30,000 รายต่อปี (กรมควบคุมโรค, 2567) และคาดการณ์ว่า
จะเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 1 ในปี พ.ศ. 2573 ด้วยอัตราการเสียชีวิต 78.5 ต่อแสนประชากร
(Burden of Disease Research Program Thailand, 2012) ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข ปีงบประมาณ 2567

ยังพบอัตราป่วยใหม่ในเขตสุขภาพที่ 6 จำนวนถึง 16,064 ราย จากประชากร 5,628,881 ราย ซึ่งสะท้อน
ให้เห็นถึงแนวโน้มการเพิ่มขึ้นของโรค (กระทรวงสาธารณสุข, 2567) โดยส่วนใหญ่มาจากภาวะหลอดเลือดสมองตีบ
หรืออุดตัน (นิจศรี ชาญณรงค์, 2566) แนวทางมาตรฐานสากลแนะนำให้มีระบบ Refer fast track เพื่อให้ผู้ป่วย
ได้รับยาละลายลิ่มเลือด recombinant tissue plasminogen activator (rt-PA) อย่างทันท่วงที ภายใน 4.5 ชั่วโมง
หลังเกิดอาการ เพื่อช่วยลดอัตราการเสียชีวิตและความพิการลงได้ถึงร้อยละ 30 (AHA/ASA, 2018;

Hack et al., 2008) จากแฟ้มประวัติเวชระเบียนข้อมูลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในโรงพยาบาลบางน้ำเปรี้ยว
ปีงบประมาณ 2565, 2566 และ 2567 พบว่าจำนวนผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง 166, 255, 242 ราย
ตามลำดับ สะท้อนถึงแนวโน้มที่เพิ่มขึ้นของผู้ป่วยในพื้นที่ หนึ่งในปัญหาหลักที่พบคือการซักประวัติและ
คัดกรองผู้รับบริการที่ล่าช้า เนื่องจากผู้ป่วยและญาติไม่สามารถรับรู้หรือเข้าใจอาการเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง
ได้อย่างถูกต้อง จากการทบทวน Delay Diagnosis ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองพบว่า ผู้ป่วยบางรายต้องรอ
นานมากกว่า 10 นาที ก่อนที่พยาบาลจะสังเกตและดำเนินการซักประวัติกลุ่มอาการโรคหลอดเลือดสมอง

ปัญหาดังกล่าวเป็นอุปสรรคสำคัญที่ลดทอนประสิทธิภาพในการจัดการผู้ป่วยในขั้นตอนแรกของการให้บริการ
ในหน่วยงานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช ซึ่งอาจส่งผลให้การรักษาล่าช้าและลดโอกาสในการฟื้นตัวของผู้ป่วยได้
อย่างมีนัยสำคัญ ความล่าช้านี้มีผลกระทบอย่างมากต่อผลการรักษา เนื่องจากหลักการ “Time is brain”
ได้รับการพิสูจน์จากงานวิจัยที่ชี้ว่าในทุก ๆ นาทีที่ล่าช้า อาจสูญเสียเซลล์สมองประมาณ 1.9 ล้านเซลล์

(Saver JL, 2006) ซึ่งส่งผลให้ผลการรักษาระยะยาวแย่ลงและลดโอกาสในการฟื้นตัวของผู้ป่วย เพื่อแก้ไข
ปัญหาดังกล่าวจึงมีการพัฒนานวัตกรรม “โปสเตอร์อาการและสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง
B.E.F.A.S.T” (กรมควบคุมโรค, 2566) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงอาการเตือนและกระตุ้นให้ผู้รับบริการและ
ญาติรีบแจ้งพยาบาลทันที โดยใช้สื่อสิ่งพิมพ์ ได้แก่ โปสเตอร์ บัตรแจ้งเตือนสี และระบบประกาศเสียงภายใน
พื้นที่บริการ การดำเนินการนี้จะช่วยลดเวลาที่เสียไปในขั้นตอนการคัดกรองและซักประวัติ พร้อมทั้งยกระดับ
ประสิทธิภาพในการจัดการผู้ป่วยให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนด

การซักประวัติที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพในหน่วยงานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวชเป็นปัจจัยสำคัญ
ในการลดความเสียหายของเนื้อสมองและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวของผู้ป่วย ทำให้การแก้ไขปัญหาด้านความรู้
และการแจ้งเตือนในขั้นตอนแรกของการรับบริการมีความสำคัญอย่างยิ่งในบริบทของปัญหาสาธารณสุขที่กำลัง
เพิ่มขึ้นในปัจจุบันและในอนาคต