Page 1051 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025

W43

ตีบ แตก ตัน รู้เท่าทันโรคไม่ติดต่อเรื้อรังด้วย BSM

นางสาวรูนีดาร์ กาเซ็ง
โรงพยาบาลยะลา จังหวัดยะลา เขตสุขภาพที่ 12

ประเภท นวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์

ความสำคัญของปัญหาวิจัย

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เป็นโรคที่เกิดจากพฤติกรรมเสี่ยงต่างๆ ในการดำเนินชีวิต ไม่ว่าจะเป็น
การรับประทานอาหารรสจัด อาหารที่มีไขมันสูง อาหารปิ้งย่าง การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่

การไม่ออกกำลังกาย การนอนดึก การมีความเครียดสูง การรับประทานยาโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เป็นต้น โรคใน

กลุ่มนี้จะมีการดำเนินโรคอย่างช้าๆ ค่อยๆ สะสมอาการทีละนิดโดยผู้ป่วยไม่รู้ตัว หากไม่ได้รับการตรวจสุขภาพเป็น
ประจำก็มักจะไม่ทราบและไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องทันเวลา จนโรคค่อยๆ ทวีความรุนแรงขึ้นและกลายเป็น

อาการเรื้อรังในที่สุด จนถึงภาวะอันตรายและส่งผลกระทบต่อชีวิตและมีภาวะเสี่ยงที่จะเกิดโรคหลอดเลือดสมอง

อีกด้วย จากรายงานสถิติสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุขในปี 2566 ประเทศไทยพบผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
มากถึง 349,126 ราย เสียชีวิต 36,214 ราย ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่มีอายุน้อยกว่า 70 ปี และจากรายงานสถิติของสำนัก

โรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข พบว่าในปี 2564 - 2566 จังหวัดยะลา มีอัตราผู้ป่วยใน
ของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองมากที่สุดเมื่อเทียบกับจังหวัดปัตตานีและนราธิวาส ในปัจจุบันโรงพยาบาลยะลาเป็น

โรงพยาบาล 500 เตียง มีผู้ป่วยที่มานอนพักรักษาที่ Stroke unit เท่ากับ 1,245 , 1199 , 1397 ตามลำดับ ไม่เพียงแต่

อัตราป่วยเท่านั้น ที่เพิ่มขึ้น จากรายงานพบว่าจังหวัดยะลามีอัตราการตายของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองมากที่สุด
โดยในปี 2566 พบผู้ป่วยที่เสียชีวิต 63 คน คิดเป็นร้อยละ 4.72 (สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยะลา ; 2566)

การป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนสำหรับผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เป็นกิจกรรมพื้นฐานที่มีความ
จำเป็น ต้องทำในผู้ป่วยโรคหลอดในระยะต้นเกือบทุกราย ทั้งนี้ประสิทธิภาพของการดูแลผู้ป่วยในด้านนี้มีผล

สำคัญต่อผลการฟื้นฟูสภาพในระยะยาว แต่รูปแบบการให้สุขศึกษา ณ ปัจจุบัน ได้แก่ การให้ความรู้แบบทาง

เดียว (One way) การแจกเอกสารแผ่นพับ บอร์ดให้ความรู้ เป็นต้น ยังมีข้อจำกัดในด้านการสร้างความเข้าใจที่
ถูกต้องชัดเจนให้กับผู้รับการสอน อีกทั้งยังเสี่ยงต่อการถ่ายทอดความรู้ที่ไม่ครบและไม่เหมือนกันทุกครั้งที่ทำ

การสอนอีกด้วย จากการประเมินความรู้ความเข้าใจของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่มารับการรักษาที่

โรงพยาบาลยะลา พบว่าผู้ป่วยและญาติมีความความรู้เกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรังมีคะแนนอยู่ในระดับสูงสุด
เพียงร้อยละ 23.33 และมีพฤติกรรมสุขภาพที่อยู่ระดับดี เพียงร้อยละ 10.00 งานสุขศึกษาจึงมีแนวคิดที่จะ

พัฒนานวัตกรรมที่สามารถใช้ในการถ่ายทอดความรู้ได้อย่างชัดเจน เห็นเป็นรูปธรรม โดยการใช้นวัตกรรม
“Blood System Model” เป็นสื่อสุขศึกษาเกี่ยวกับระบบการไหลเวียนของเลือด เพื่อให้ผู้ป่วยและญาติ มี

ความรู้ ความเข้าใจและมีความตระหนักถึงอันตรายของภาวะความผิดปกติของการไหลเวียนเลือด เช่น

เส้นเลือดอุดตัน ตีบและแตก ซึ่งภาวะเหล่านี้ส่งผลอันตรายแก่ชีวิตได้