Page 547 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025

L6

ผลการพัฒนา “Herb-Drug AutoKey” ระบบจับคู่ยา

ช่วยสั่งจ่ายยาสมุนไพรกับยาแผนปัจจุบันแบบอัตโนมัติ

เภสัชกรหญิงอัญชนา ตราชู
โรงพยาบาลค้อวัง จังหวัดยโสธร เขตสุขภาพที่ 10
ประเภท นวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์

ความสำคัญของปัญหาวิจัย
สถานการณ์การใช้ยาในสถานบริการสาธารณสุขของรัฐปีงบประมาณ 2567 พบการใช้ยาแผนปัจจุบัน
เป็นส่วนใหญ่โดยมีมูลค่าสูงถึง 68,983 ล้านบาท คิดเป็น 97.79% ในขณะที่ยาสมุนไพรมีมูลค่าเพียง 1,560
ล้านบาท คิดเป็น 2.21% ซึ่งยังต่ำกว่าเป้าหมายที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนดไว้ที่ 10% โรงพยาบาลค้อวัง

จึงดำเนินการส่งเสริมการใช้ยาสมุนไพรอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลจาก HDC ระหว่างปี 2565-2568 พบว่า ปริมาณ
การใช้ยาสมุนไพรเทียบกับการสั่งจ่ายยาทั้งหมดมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีค่าเท่ากับ 17.89%,
22.13%, 28.90% และ 31.17% ตามลำดับ ในขณะที่มูลค่ายาสมุนไพรเทียบกับมูลค่าการใช้ยาทั้งหมดมีค่า
เท่ากับ 3.90%, 3.58%, 4.37% และ 6.09% ตามลำดับ แม้แนวโน้มจะดีขึ้นแต่ยังไม่บรรลุเป้าหมาย หลังวิเคราะห์

สาเหตุพบว่าบุคลากรขาดความมั่นใจในการสั่งจ่ายยาสมุนไพร แม้มีการจัดทำคู่มือและอบรมซึ่งช่วยให้คะแนน
ความรู้เพิ่มจาก 78.74% เป็น 96.67% และส่งผลให้การใช้ยาสมุนไพรเพิ่มขึ้นโดยในไตรมาสที่ 3 และ 4
ปีงบประมาณ 2567 ปริมาณการใช้ยาสมุนไพรเพิ่มจาก 25.45% เป็น 26.56% และมูลค่ายาสมุนไพรเพิ่มจาก
3.74% เป็น 4.18% อย่างไรก็ตามเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ จึงพัฒนาระบบจับคู่ยา "Herb-Drug

AutoKey" ในโปรแกรม HOSxP v.3 เพื่อเพิ่มความสะดวกและส่งเสริมการสั่งจ่ายยาสมุนไพรคู่ยาแผนปัจจุบัน
โดยอัตโนมัติหวังผลเพิ่มปริมาณและมูลค่าการสั่งจ่ายสมุนไพรในโรงพยาบาล

วัตถุประสงค์การศึกษา
1. เพื่อเปรียบเทียบปริมาณการสั่งจ่ายสมุนไพรที่จับคู่กับยาแผนปัจจุบัน ก่อนและหลังพัฒนา

2. เพื่อเปรียบเทียบสัดส่วนปริมาณการจ่ายยาสมุนไพรต่อการสั่งจ่ายยาทั้งหมด ก่อนและหลังพัฒนา
3. เพื่อเปรียบเทียบสัดส่วนมูลค่าการสั่งจ่ายยาสมุนไพรต่อมูลค่ายาทั้งหมด ก่อนและหลังพัฒนา

4. เพื่อประเมินระดับความพึงพอใจและรวบรวมความคิดเห็นของผู้ใช้ระบบภายหลังการพัฒนา

วิธีการศึกษา
เป็นวิจัยเชิงปฏิบัติการ 4 ระยะ ได้แก่ 1) สำรวจกิจกรรม, 2) ออกแบบและพัฒนาระบบจับคู่ยาสมุนไพร
กับยาแผนปัจจุบัน 10 คู่, 3) ทดสอบและเก็บข้อมูลปริมาณการสั่งจ่ายยาสมุนไพรก่อนและหลังการพัฒนา
ในโปรแกรม HOSxP v.3 จากใบสั่งยาผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลค้อวัง ในช่วงเวลาหลังพัฒนา (มีการใช้ระบบ)

ระหว่างวันที่ 7 กุมภาพันธ์ ถึง 10 เมษายน 2568 เปรียบเทียบกับช่วงก่อนพัฒนา (ก่อนใช้ระบบ)
ในปีงบประมาณ 2567 และใช้ข้อมูล HDC เปรียบเทียบสัดส่วนปริมาณและมูลค่ายาสมุนไพรในช่วงก่อนใช้
ระบบในไตรมาส 2/2567 กับช่วงที่ใช้ระบบในไตรมาส 2/2568 รวมถึงเปรียบเทียบข้อมูลรายปีงบประมาณ 2567
กับ 2568 เพื่อพิจารณาแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงระยะยาว และ 4) ประเมินผลผู้ใช้งานระบบด้วยแบบสอบถาม

12 ข้อ นำเสนอข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ทดสอบความแตกต่างก่อนและหลังพัฒนาด้วย Wilcoxson
signed-rank test และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างระบบกับปริมาณการสั่งจ่ายยาสมุนไพรโดยใช้
แบบจำลอง Linear regression