Page 846 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025

V7

การพัฒนาแนวทางการเฝ้าระวังและป้องกันภาวะตับอักเสบจากยาต้านวัณโรค

อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร

เภสัชกรสมผล สังขะวรรณ
โรงพยาบาลกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร เขตสุขภาพที่ 8

ประเภท วิชาการ

ที่มาและความสำคัญ
วัณโรคเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญระดับโลกและในประเทศไทย โดยในปี 2565 พบผู้ป่วยทั่วโลก

10.6 ล้านคน เสียชีวิต 1.3 ล้านคน ซึ่งประเทศไทยถูกจัดเป็น 1 ใน 30 ประเทศที่มีภาระวัณโรคสูง

โดยพบผู้ป่วยรายใหม่และกลับเป็นซ้ำในปี 2566 จำนวน 78,955 ราย (อัตราป่วย 109 ต่อประชากรแสนคน)
การรักษาด้วยยาสูตรมาตรฐาน 4 ชนิด (HRZE) มีความเสี่ยงทำให้เกิดภาวะตับอักเสบซึ่งอาจรุนแรงถึงชีวิต

การศึกษาในผู้ป่วยไทยพบอุบัติการณ์ภาวะตับอับเสบร้อยละ 9.2-27.7 โดยปัจจัยเสี่ยงสำคัญ ได้แก่ อายุ >35 ปี

เพศหญิง การดื่มแอลกอฮอล์ภาวะทุพโภชนาการและการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ ภาวะนี้ส่งผลให้ต้องหยุดยา
หรือเปลี่ยนยา ทำให้ระยะเวลารักษานานขึ้น เพิ่มค่าใช้จ่าย และเสี่ยงต่อการเกิดเชื้อดื้อยา

อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร พบผู้ป่วยวัณโรครายใหม่และกลับเป็นซ้ำเฉลี่ยปีละ 39 ราย
มีอุบัติการณ์การเกิดภาวะภาวะตับอักเสบจากยาต้านวัณโรคเฉลี่ยร้อยละ 14.66 ส่งผลให้อัตราความสำเร็จ

ของการรักษาทำได้เพียงร้อยละ 81.41 ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมายที่กำหนด (ร้อยละ 88)
การวิจัยนี้จึงมุ่งพัฒนาและประเมินผลแนวทางการเฝ้าระวังและป้องกันภาวะตับอักเสบจากยาต้านวัณโรค

ในพื้นที่อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร เพื่อพัฒนาคุณภาพการดูแลผู้ป่วยและนำไปปรับใช้ในพื้นที่อื่น

ที่มีบริบทใกล้เคียงกันต่อไป

วัตถุประสงค์การวิจัย

1. เพื่อพัฒนาแนวทางการเฝ้าระวังและป้องกันภาวะตับอักเสบจากยาต้านวัณโรค
2. เพื่อศึกษาผลของการพัฒนาแนวทางการเฝ้าระวังและป้องกันภาวะตับอักเสบจากยาต้านวัณโรค

วิธีการวิจัย
รูปแบบการวิจัย : เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยแบ่งออกเป็น 4 ระยะ ได้แก่

ระยะที่ 1 การเตรียมการก่อนการวิจัย

1. ศึกษาสถานการณ์ภาวะตับอักเสบจากยาต้านวัณโรคในอำเภอกุสุมาลย์ โดยรวบรวมข้อมูลย้อนหลัง
จากเวชระเบียน 3 ปี (ปีงบประมาณ 2564-2566) เพื่อวิเคราะห์อุบัติการณ์และปัจจัยเสี่ยง

2. จัดตั้งคณะทำงาน ประกอบด้วยทีมสหวิชาชีพ ได้แก่ แพทย์ เภสัชกร พยาบาลวิชาชีพ นักเทคนิค

การแพทย์ และนักวิชาการสาธารณสุข พร้อมกำหนดบทบาทหน้าที่
3. พัฒนาเครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบประเมินความเสี่ยง แนวทางการเฝ้าระวัง และแบบบันทึกข้อมูล