Page 395 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025
P. 395
H13
รถทันตกรรมเคลื่อนที่ : เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการทันตกรรมสำหรับผู้ต้องขังในเรือนจำจังหวัดแพร่
ทันตแพทย์หญิงขวัญหทัย มงคล
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแพร่ จังหวัดแพร่ เขตสุขภาพที่ 1
ประเภท นวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์
ความรุนแรงของปัญหาโรคในช่องปากในผู้ต้องขังในเรือนจำ
เรือนจำจังหวัดแพร่ ขึ้นทะเบียนหน่วยบริการปฐมภูมิในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
โดยโรงพยาบาลแพร่ เป็นโรงพยาบาลแม่ข่าย หน่วยบริการประจำและรับส่งต่อ จำนวนผู้ต้องขังทั้งสิ้น จำนวน
1,454 คน เพศชาย 1,241 คน เพศหญิง 123 คน (ข้อมูล ณ วันที่ 14 มกราคม 2567) มีบุคลากรทางการแพทย์
ตำแหน่ง พยาบาลวิชาชีพ 2 คน นักจิตวิทยา 2 คน
อัตราการเกิดโรคในช่องปากสูงกว่าคนทั่วไป ผู้ต้องขังมักมีปัญหาสะสมเกี่ยวกับฟันผุ เหงือกอักเสบ
โรคปริทันต์ และหินปูนสะสม เนื่องจากไม่ได้รับการตรวจรักษาเป็นระยะเวลานาน ข้อมูลจากเรือนจำจังหวัดแพร่
แสดงให้เห็นว่าจำนวนผู้ที่ต้องรับการถอนฟัน ขูดหินปูน หรือได้รับการรักษาเร่งด่วนมีจำนวนเพิ่มขึ้นในแต่ละปี
ซึ่งสะท้อนถึงปัญหาสภาวะช่องปากที่มีความรุนแรงและขาดการดูแลอย่างต่อเนื่อง
การละเลยดูแลสุขภาพช่องปาก ผู้ต้องขังจำนวนมากขาดความรู้และพฤติกรรมด้านการดูแลสุขภาพช่อง
ปากที่เหมาะสม เช่น การแปรงฟันไม่ถูกวิธี ไม่มีอุปกรณ์ทำความสะอาดช่องปากที่เพียงพอ หรือไม่มีโอกาสได้รับ
ทันตสุขศึกษาอย่างต่อเนื่อง
ข้อจำกัดด้านการเข้าถึงบริการ บริบทของเรือนจำทำให้ผู้ต้องขังไม่สามารถเดินทางไปพบแพทย์ได้เอง
อีกทั้งไม่มีทันตบุคลากรที่ให้บริการประจำในเรือนจำ มีเพียงการหมุนเวียนจัดบริการโดยทันตบุคลากรจาก
โรงพยาบาลแม่ข่าย ปีละ 1-2 ครั้ง ทำให้ไม่สามารถตอบสนองต่อความต้องการได้
ผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต ปัญหาโรคในช่องปากที่ไม่ได้รับการรักษาทำให้ผู้ต้องขังเจ็บปวด กินอาหาร
ลำบาก นอนไม่หลับ และอาจนำไปสู่ภาวะทุพโภชนาการหรือปัญหาทางจิตใจ รวมถึงเป็นอุปสรรคต่อกระบวนการ
ฟื้นฟูสุขภาพในระยะยาว อีกทั้งการละเลยปัญหาโรคในช่องปากมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกับโรคระบบอื่น เช่น
เบาหวาน โรคหัวใจ หรือการติดเชื้อเรื้อรัง ซึ่งส่งผลกระทบโดยรวมต่อสุขภาพองค์รวมของผู้ต้องขังภายในเรือนจำ
โครงการราชทัณฑ์ปันสุข ทำความดีเพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์ เป็นโครงการในพระราชดำริมุ่งเน้นการดูแล
ผู้ต้องขังให้ได้รับบริการสาธารณสุขที่มีมาตรฐาน มีประสิทธิภาพ และพึงที่จะได้รับอย่างเท่าเทียมกัน
ผู้ต้องขังในเรือนจำเป็นกลุ่มเปราะบาง อยู่รวมกันในสถานที่แออัดคับแคบ การส่งผู้ต้องขังออกไปรับ
บริการนอกเรือนจำยังมีข้อจำกัด ดังนั้นปัญหาโรคในช่องปากของผู้ต้องขัง จึงเป็นปัญหาสำคัญและมีความรุนแรง
ระดับสูง ซึ่งไม่ควรถูกมองข้าม การจัดบริการสุขภาพช่องปากที่มีคุณภาพ เข้าถึงได้ และต่อเนื่องจึงเป็นสิ่งจำเป็น
เพื่อให้ผู้ต้องขังเข้าถึงบริการทันตกรรมอย่างเท่าเทียมตามหลักมนุษยธรรม เพื่อการมีสุขภาพที่ดีทั้งกายและใจต่อไป
วัตถุประสงค์
1. เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการทันตกรรมแก่ผู้ต้องขังในเรือนจำจังหวัดแพร่
2. เพื่อให้บริการตรวจสุขภาพช่องปากและการรักษาทางทันตกรรมขั้นพื้นฐาน
3. เพื่อส่งเสริมทันตสุขศึกษาและการดูแลตนเองด้านสุขภาพช่องปาก
4. เพื่อสนับสนุนโครงการราชทัณฑ์ปันสุข ทำความดีเพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์
