Page 645 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025

N24

ผลการติดตามการใช้ยาปฏิชีวนะกลุ่มที่ต้องควบคุม (Controlled antibiotics)

แบบเชิงรุกโดยเภสัชกรในโรงพยาบาลประโคนชัย

เภสัชกรชาตรี ปันอิน และเภสัชกรหญิงธัญชนก โพใครศรี

โรงพยาบาลประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์ เขตสุขภาพที่ 9
ประเภท วิชาการ

ความสำคัญของปัญหาวิจัย
โรงพยาบาลประโคนชัยเป็นโรงพยาบาลชุมชน ขนาด 144 เตียง จากการทบทวนข้อมูลพบว่าปริมาณ
และมูลค่าการใช้ยา board spectrum antibiotic สูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2563 ก่อนใช้ระบบอัตราเชื้อดื้อยา
ปี 2565 เท่ากับ 15.86 โดยพบแนวโน้มของเชื้อที่ดื้อต่อยากลุ่ม carbapenems (CRE) เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 8.34

ในปี 2564 เป็น 11.35 ในปี 2565 ประกอบกับมีนโยบาย antibiotic stewardship program เพื่อจัดการ
ปัญหาเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพในโรงพยาบาลอย่างบูรณาการ โดยโรงพยาบาลประโคนชัยได้เริ่มดำเนินการ
มาตั้งแต่ปี 2565 โดยใช้แบบฟอร์มขออนุมัติก่อนการใช้ยา (pre-authorization form) ในการสั่งใช้ยาครั้งแรก
แต่ยังขาดระบบกำกับติดตามและยังไม่มีการเปลี่ยนชนิดยาต้านจุลชีพให้ออกฤทธิ์แคบลงโดยที่ยังครอบคลุม

เชื้อก่อโรค (de-escalation) สำหรับใช้ยากลุ่มดังกล่าว จึงได้พัฒนาระบบติดตามการใช้ยาแบบเชิงรุกในยากลุ่ม
ที่ต้องควบคุม (controlled antibiotics) ได้แก่ ยา meropenem, colistin และ vancomycin โดยเภสัชกร
จะติดตามผลเพาะเชื้อและทำการแจ้งเตือนผลเพาะเชื้อประกอบกับข้อมูล % sensitivity ของยา antibiotics
ตาม antibiogram ของโรงพยาบาล เพื่อให้แพทย์ใช้พิจารณาการ de-escalation ยาตามดุลยพินิจ

วัตถุประสงค์การศึกษา

1. เพื่อศึกษาผลของการใช้ระบบติดตามการใช้ยาแบบเชิงรุกโดยเภสัชกรต่ออัตราการ de-escalation
ยากลุ่มที่ต้องควบคุม ได้แก่ ยา meropenem, colistin และ vancomycin
2. เพื่อศึกษาผลของการใช้ระบบติดตามการใช้ยาแบบเชิงรุกโดยเภสัชกรต่อปริมาณการใช้ยา (DDD)
ของยาปฏิชีวนะกลุ่มที่ต้องควบคุม ได้แก่ ยา meropenem, colistin และ vancomycin

วิธีการศึกษา
การวิจัยแบบกึ่งทดลองเก็บข้อมูลไปข้างหน้า (quasi-experimental study) ในผู้ป่วยที่ได้รับการสั่งใช้
ยาปฏิชีวนะกลุ่มที่ต้องควบคุม ได้แก่ meropenem, colistin และ vancomycin ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม
2567 - 28 กุมภาพันธ์ 2568 เทียบกับข้อมูลเดิมก่อนใช้เริ่มระบบ รายงานผลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ
วิเคราะห์ผลด้วยสถิติ independent sample t-Test

ผลการศึกษา
ในช่วงเวลาที่ศึกษามีผู้ป่วยที่ใช้ยากลุ่มที่ต้องควบคุมทั้งสิ้นจำนวน 74 ราย แบ่งเป็นยา meropenem
ร้อยละ 86.49, colistin ร้อยละ 5.41 และ vancomycin ร้อยละ 8.10 โดยผู้ป่วยที่ใช้ยาแบ่งเป็นเพศชาย
ร้อยละ 55.41 และเพศหญิง ร้อยละ 44.59 อายุเฉลี่ย 63.76 ปี (33-92) โดยทั้งหมดแพทย์สั่งใช้ยาโดยมี

ใบประกอบการสั่งใช้ยา ซึ่งระบุเป็น empirical therapy ร้อยละ 48.65 และ documented therapy ร้อยละ
33.78 และการใช้ยาตามการ refer back จากโรงพยาบาลศูนย์ ร้อยละ 17.57 เป็นการใช้สำหรับการติดเชื้อ
ระบบทางเดินหายใจ ร้อยละ 39.19 ติดเชื้อระบบทางเดินอาหาร ร้อยละ 22.97 ติดเชื้อในกระแสเลือด ร้อยละ
18.92 และติดเชื้อระบบปัสสาวะ ร้อยละ 12.16 โดยพบว่าระบบการติดตามแบบเชิงรุกของเภสัชกรในรายที่

ผลเพาะเชื้อไม่พบเชื้อ สามารถส่งปรึกษาแพทย์และส่งผลให้มีการ de-escalation ยาได้เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 0