Page 647 - TM_ปก E-Book SP Sharing 2025
P. 647
N26
การพัฒนากลไกการเฝ้าระวังการจำหน่ายยาในร้านชำ ผ่านนโยบายการส่งเสริมการใช้ยา
อย่างสมเหตุผลในชุมชน ตำบลบึงแก อำเภอมหาชนะชัย จังหวัดยโสธร
เภสัชกรปริญวัฒน์ ธีระนิรันดร์กุล เภสัชกรหญิงพิริยะ จิตนภากาญจน์ และคณะ
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร เขตสุขภาพที่ 10
ประเภท วิชาการ
ความสำคัญของปัญหาวิจัย
จากการสำรวจสถานการณ์การกระจายยาในร้านชำของประเทศไทยปี พ.ศ. 2560 และ2561 พบว่า
ร้านชำ จำนวน 4,128 ร้านใน 23 จังหวัดและ 887 ร้านใน 28 จังหวัดมีการจำหน่ายยาอันตราย เช่น
ยาปฏิชีวนะ ยาควบคุมพิเศษรวมถึงยาที่อาจมีส่วนผสมของสเตียรอยด์ เช่น ยาแผนโบราณ ยาสมุนไพร สัดส่วน
ของร้านชำที่มีการจำหน่ายยาปฏิชีวนะ ยาอันตราย ยาแผนโบราณ และยาชุด คือ ร้อยละ 55.6, 91.1, 82.2
และ 17.8 ตามลำดับ ผู้ป่วยที่มีอาการแพ้ยาร้อยละ 40.3 ซื้อยามารับประทานเองจากร้านชำ อาการไม่พึงประสงค์
ที่พบได้บ่อยในการใช้ยาจากร้านชำ ได้แก่ อาการผื่นลมพิษ อาการบวมทั้งตัวบวมที่เท้าหรือริมฝีปาก การเกิด
ผื่นชนิด Fixed-drug eruption สาเหตุของอาการไม่พึงประสงค์ 5 อันดับแรก ได้แก่ ยา Tetracycline,
Penicillin, Aspirin, Ibuprofen และ Sulfonamides การพัฒนากลไกเฝ้าระวังการกระจายยาในร้านชำ
ในหลายพื้นที่อาศัยกลไกหลายรูปแบบเช่น การทำงานร่วมกันของทุกภาคส่วนในการวางแผนการประชุม
เครือข่ายเพื่อกำหนดบทบาทหน้าที่การร่วมกันตรวจร้านชำโดยเครือข่ายการอบรมความรู้ให้แก่ผู้ประกอบการ
การพัฒนาศักยภาพเครือข่าย การประเมินและถอดบทเรียน
ชุมชนตำบลบึงแก อำเภอมหาชนะชัย ห่างจากอำเภอเมืองจังหวัดยโสธร ระยะทางประมาณ
50 กิโลเมตร อาชีพส่วนใหญ่ คือ เกษตรกรรม และรับจ้าง การจำหน่ายยาในร้านชำจึงเป็นหนึ่งในช่องทาง
ที่สำคัญในการเข้าถึงยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพสำหรับประชาชนในชุมชนตำบลบึงแก จากฐานข้อมูลเวชระเบียน
(HOSxP) โรงพยาบาลมหาชนะชัย พบรายงานผู้ป่วยแพ้ยาจากการซื้อยาจากร้านชำในชุมชนตำบลบึงแก
จำนวน 1 คน และมีภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร 4 คน จากการทบทวนปัญหาที่เกิดขึ้นพบว่า ยังไม่มี
รูปแบบการดำเนินงานเพื่อแก้ปัญหาการจำหน่ายยาห้ามจำหน่ายในร้านชำที่ชัดเจน ไม่ทราบถึงขนาดปัญหา
และผลกระทบต่อระบบสาธารณสุข ขาดความร่วมมือจากภาคส่วนต่าง ๆ ในชุมชน จึงต้องมีการพัฒนากลไก
เฝ้าระวังเพื่อแก้ปัญหาการจำหน่ายยาห้ามจำหน่ายในร้านชำ โดยใช้กิจกรรมตามนโยบายการใช้ยาอย่าง
สมเหตุผลในชุมชนให้ครบทั้ง 5 กิจกรรมหลัก ซึ่งเป็นกระบวนการระบุปัญหาวิเคราะห์สาเหตุและทบทวน
จุดบกพร่องของการตรวจเฝ้าระวังฯ ที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่โดยมีการประเมินและสะท้อนผล
การปฏิบัติงานในชุมชนเพื่อแก้ปัญหาการจำหน่ายยาในร้านชำ
วัตถุประสงค์การศึกษา
1. เพื่อพัฒนากลไกการเฝ้าระวังการจำหน่ายยาในร้านชำ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนผ่านนโยบาย
การส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในชุมชน ตำบลบึงแก อำเภอมหาชนะชัย จังหวัดยโสธร
2. เพื่อศึกษาผลของการพัฒนากลไกการเฝ้าระวังและการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผลในร้านชำ
ในชุมชน ตำบลบึงแก อำเภอมหาชนะชัย จังหวัดยโสธร
