Page 815 - Best Practice Oral Presentation SP Sharing2025

T42

พัฒนาระบบประเมินความเหมาะสมของการใช้ยาในผู้ป่วยระยะประคับประคอง
โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์

เภสัชกรหญิงรภัสร์พร ยศสิริเดชณรงค์
โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ เขตสุขภาพที่ 9

ประเภท วิชาการ

1. ความส าคัญของปัญหา

ในผู้ป่วยระยะประคับประคอง (Palliative care) เป็นกลุ่มที่ต้องการการดูแลแบบองค์รวม ซึ่งมี

เป้าหมายหลักเพื่อบรรเทาอาการทุกข์ทรมานและเพิ่มคุณภาพชีวิต มากกว่าการรักษาให้หายขาด โดยในผู้ป่วย
กลุ่มนี้มักมีโรคร่วมหลายระบบและมีโอกาสได้รับยาหลายชนิดพร้อมกัน (polypharmacy) เพื่อควบคุมอาการ

หรือโรคเรื้อรังเดิม ซึ่งอาจไม่สอดคล้องต่อเป้าหมายการดูแล การใช้ยาที่ไม่มีความจำเป็นเหล่านี้อาจนำไปสู่
ปัญหาทางคลินิก เช่น อาการไม่พึงประสงค์จากยาได้มากเช่นขึ้น เช่น อาการน้ำตาลต่ำ อาการเวียนศีรษะ

ความสับสนในการใช้ยา ความเบื่อหน่ายในการรับประทานยายา รวมถึงภาระของผู้ดูแลในการจัดการยาที่

ซับซ้อน นอกจากนี้ยังเกิดต้นทุนยาที่สูงเกินจำเป็นโดยไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ทางคลินิก
จากการทบทวนข้อมูลผู้ป่วย Palliative care ในโรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติ พบว่าในปี 2566

มีผู้ป่วยจำนวน 123 ราย โดยที่ผู้ป่วยกลุ่มนี้ร้อยละ 42.28 ได้รับยามากกว่า 7 รายการต่อวัน ร้อยละ 34.15

ของผู้ป่วยรายงานอาการไม่พึงประสงค์จากยา อีกทั้งร้อยละ 48.78 ของผู้ป่วยหรือผู้ดูแลแสดงความสับสน
หรือไม่แน่ใจในการจัดการยาโดยเฉพาะในช่วงท้ายของชีวิตที่ผู้ป่วยรับประทานอาหารหรือยาลำบาก แม้ว่าจะมี

การดูแลแบบสหวิชาชีพร่วมกัน แต่ขาดระบบประเมินความเหมาะสมของการใช้ยาอย่างชัดเจน ทำให้การ

ตัดสินใจหยุดยาหรือปรับยาอาศัยดุลยพินิจส่วนบุคคลเป็นหลัก ซึ่งอาจนำไปสู่ความล่าช้าในการลดภาระจากยา
และส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว แนวทาง OncPal (Oncology Palliative

Deprescribing Guideline) ซึ่งพัฒนาโดย Thompson et al. (2012) เป็นเครื่องมือที่มีโครงสร้างในการ
ประเมินความเหมาะสมของการใช้ยาในผู้ป่วยโรคมะเร็งระยะท้าย โดยสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับผู้ป่วย

Palliative care ที่มีโรคอื่นได้อย่างเหมาะสม โดยมีหลักการสำคัญคือ การพิจารณาหยุดยาที่ไม่ก่อให้เกิด

ประโยชน์ในระยะสั้น หรือเพิ่มภาระให้ผู้ป่วย ดังนั้นการมีระบบประเมินที่ชัดเจนช่วยให้เภสัชกรสามารถ
ประเมินรายการยา วิเคราะห์ความเหมาะสมของการใช้ยา และให้ข้อเสนอแนะต่อทีมแพทย์และพยาบาล

ในการทบทวนยา ร่วมตัดสินใจถอนยา และลดภาระของผู้ป่วยอย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น การพัฒนาระบบ
การประเมินความเหมาะสมของการใช้ยาในผู้ป่วยระยะประคับประคองโดยใช้แนวทาง OncPal นั้นเป็นกลยุทธ์

สำคัญในการเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ลดภาระจากการใช้ยา และส่งเสริมการใช้ทรัพยากรทางยา

อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนในระบบบริการสุขภาพของไทย

2. วัตถุประสงค์การศึกษา

เพื่อศึกษาผลของระบบประเมินความเหมาะสมของการใช้ยาในผู้ป่วยระยะประคับประคองต่อคุณภาพชีวิต
อาการไม่พึงประสงค์จากการยา จำนวนและมูลค่ายาของผู้ป่วย